TRANG CHỦ THỜI SỰ TINH HOA HÀ NỘITHẾ GIỚI VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
    TRANG CHỦ
Ngày Tết của người dân tộc La Chí : Bài 1 - Cuộc sống của người La Chí ở Hà Giang
26.01.2017 11:10

NHN Online - Người La Chí đã sống định canh định cư thành từng bản ở vùng núi đất từ rất lâu đời. Họ sống chủ yếu ở các huyện Hoàng Su Phì, Xín Mần của tỉnh Hà Giang. Theo truyền thống của tộc người này ở Hà Giang, họ tự coi nhóm La Chí ở bản Díu (huyện Xín Mần) được coi là anh cả, còn các nhóm La Chí ở bản Phùng (huyện Hoàng Su Phì) là anh thứ 2, bản Máy (cũng thuộc huyện Hoàng Su Phì) là em út.

IMG_3476

Phụ nữ người La Chí trong ngày tết Khu Cù Tê tại huyện Xín Mần, tỉnh Hà Giang 

Người La Chí có nhiều tên gọi khác nhau như: Thổ đen, Mán, Xá... nhưng phổ biến nhất là La Chí, còn Cù Tê là tên gọi của dân tộc. Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở  người La Chí ở Việt Nam hiện có dân số 13.158 người, cư trú tại 38/63 tỉnh, thành phố. Người La Chí cư trú tập trung tại tỉnh Hà Giang (12.072 người, chiếm 91,7% tổng số người La Chí tại Việt Nam), ngoài ra còn có tại Lào Cai (619 người), thành phố Hồ Chí Minh (152 người), Tuyên Quang (100 người)…

Người La Chí đến Hà Giang từ lâu đời, họ có bản địa, chỉ có họ Lùng vốn là gốc người Nùng di cư từ phương Bắc sang cách đây ngót trăm năm hoặc người họ Vương gốc Hoa di cư gần đây. Người La Chí nhận mình là con cháu của Hoàng Dìn Thùng, tức Hoàng Văn Đồng, một thổ tù ở xã Tú Long xưa kia.

Họ thường sống từng làng ở vùng núi đất các huyện Hoàng Su Phì, Xín Mần (Hà Giang). Nhà của mỗi gia đình là một quần thể kiến trúc gồm nhà sàn - nhà trệt - kho thóc trong một phạm vi không gian hẹp. Kiểu kiến trúc kết hợp chặt chẽ giữa sàn và nhà trệt là một sáng tạo văn hoá độc đáo. Mỗi nhà gồm hai phần bằng nhau, mái lồng vào nhau, phần nhà sàn để ở, phần nhà trệt là nơi làm bếp.

Trong lao động sản xuất, người La Chí rất giỏi khai khẩn và làm ruộng bậc thang, trồng lúa nước. Họ sử dụng cả 3 loại nương với các công cụ sản xuất khác nhau như gậy chọc lỗ, cuốc, cày. Ngoài trồng lúa họ còn trồng chàm và trồng bông (trồng chàm để nhuộm vải, trồng bông để dệt vải). Nghề dệt vải bông và nhuộm chàm của phụ nữ La Chí có truyền thống lâu đời.

Trang phục của người La Chí đơn giản, không cầu kỳ. Đàn ông mặc áo 5 thân dài tới ngang bắp chân (ngày nay áo ngắn hơn), quần lá tọa, đầu quấn khăn. Phụ nữ mặc áo dài tứ thân, có dây thắt lưng, yếm, đội khăn dài, mặc quần hay váy tùy người. Đồ trang sức của nam chỉ có vòng tay, còn nữ có thêm vòng tai. Phụ nữ La Chí thường quen đeo địu qua trán, dù địu làm bằng vải hay đan bằng giang cũng vậy. Nam giới lại đeo gùi qua hai vai.

IMG_3503

Người La Chí tham dự lễ hội Hoàng Vần Thùng 

Vốn văn học dân gian của người La Chí rất phong phú, đồng bào có những truyền cổ tích, thần thoại lý giải về nguồn gốc người, nguồn gốc dân tộc, những chuyện về nguồn gốc mặt trời, mặt trăng, cây lúa, củ gừng đến sự tích các ngày lễ tết hội hè... những người già thường kể cho con cháu nghe, những câu chuyện kể dân gian có thể được kể bên bếp lửa vào những buổi chiều, rồi ngay trong khi lao động những lời ca tiếng hát lại được cất lên. Các hình thức diễn xướng dân gian, trình độ nghệ thuật còn thô sơ, sự phối hợp giữa lời nói, điệu nhạc và động tác còn khá đơn giản. Do nảy sinh từ cuộc sống cho nên dẫu có đơn giản đến đâu đi chăng nữa thì những hiện tượng văn hóa dân gian ấy vẫn là những chính thể nguyên hợp của nó. Như nhiều dân tộc khác, điệu ru của đồng bào La Chí chính là lời của ông bà, lời của cha mẹ, lời của anh chị dành cho cháu, cho con, cho em. Hát ru của đồng bào La Chí có cấu trúc giai điệu nhạc đơn giản, mang đậm chất ngâm ngợi. Thanh niên La Chí rất thích truyện của dân tộc mình. Ngày lễ tết người La Chí có rất nhiều trò chơi giải trí như ném còn, đánh đu, đu thăng bằng, đu dây, trẻ em thích chơi ống phốc, trai gái thích hát ní ca, chơi đàn tính, đánh trống, chiêng.

Người La Chí thường chỉ cúng gọi các cụ ba đời trở lại. Ban thờ tổ tiên của họ có hình dáng gần giống như một chiếc thang được đặt giáp vách trước ở gian giữa của ngôi nhà và đối diện với bếp sưởi. Ngày vào nhà mới, gia chủ chọn ngày tốt vào rừng chọn lấy hai cây tre đẹp, có đường kính 8 - 10 cm, dài khoảng 1,8m. Sau khi chặt, chủ nhà so xem các dóng tre có đều nhau không. Vì theo quan niệm của người La Chí các dóng tre ở hai cột ban thờ có đều nhau thì cuộc sống của gia chủ và vợ con mới gặp nhiều may mắn, trước sau đều tốt. Nếu không cuộc sống của họ sẽ gặp nhiều trắc trở, chông gai. Hai cây tre được chủ nhà mang về nhà thờ thầy cúng làm lễ lập ban thờ mới.

Mặc dù dân số không đông, nhưng người La Chí ở Hà Giang luôn cùng kề vai sát cánh với các dân tộc khác trong lao động xây dựng và bảo vệ quê hương. Trong sự phát triển của mình, người La Chí giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, một số phong tục tập quán tốt đẹp tiếp tục được phát huy, một số hủ tục đang dần được uốn nắn để nhanh chóng hòa đồng với các dân tộc khác trong vùng,để thích ứng với sự phát triển chung của đất nước hiện nay.

Bài 2: Lễ hội Hoàng Vần Thùng và Tết Khu Cù Tê của người La Chí



Hoàng Việt Chông (TTV)



 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email


Những bản tin khác:
Điều ước của Chung [07.03.2017 22:14]



Lên đầu trang
     
TIN NÓNG
Bát Tràng Việt Nam tổ chức Tập huấn chiến lược phát triển Đại lý 2017
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Quảng Nam
Niềm mong mỏi của người Cựu chiến binh sau khi mãn hạn tù
Kon Tum: Những dấu hiệu vô cùng bất thường trong vấn đề đền bù sau giải phóng mặt bằng
Lên Bà Nà ngắm vương quốc các loài hoa
Khách sạn Tuấn Phát vô địch giải bóng chuyền Nam các DN thị xã Kỳ Anh
Nhớ mùa thu Hà Nội
Công nhân điện lực Thanh Oai: Dũng cảm cứu người
Khách sạn Tuấn Phát vô địch giải bóng chuyền Nam các DN thị xã Kỳ Anh
Doanh Nhân Đỗ Thị Hồng Hạnh: Người phụ nữ Hà Thành “mê cái môn Đấu giá”
Giám đốc Sở Y tế tỉnh Gia Lai “phủ nhận” trách nhiệm trước hàng loạt sai phạm kéo dài?
Hà Tĩnh: Cán bộ địa chính thiếu trách nhiệm, để người dân chờ đợi sổ đỏ trong vô vọng
Sắp diễn ra Chương trình IYF WORLD CAMP 2017
Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai: Né tránh trách nhiệm trả lời với báo chí?
Tuần văn hoá ẩm thực và đua ngựa Gia Lai 2017
Lương y Đinh Thị Ngọc Anh và bài thuốc chữa vô sinh nức tiếng Bình Lục- Hà Nam
ĐIỂM TIN
THỜI SỰ-XÃ HỘITINH HOA HÀ NỘIVĂN HÓA-NGHỆ THUẬTTHỂ THAODU LỊCH-ẨM THỰCSỨC KHỎE-LÀM ĐẸP
THỜI SỰ XÃ HỘI     KHOA HỌC CÔNG NGHỆ     THỂ THAO     DU LỊCH ẨM THỰC    SỨC KHỎE LÀM ĐẸP
TINH HOA HÀ NỘI     KINH TẾ     GIÁO DỤC     PHÓNG SỰ KÝ SỰ    THƯ HÀ NỘI
VĂN HÓA NGHỆ THUẬT     PHÁP LUẬT     QUỐC TẾ     TUỔI TRẺ TÌNH YÊU    VIỆC LÀM
© Copyright 2008 Người Hà Nội . Cơ quan chủ quản : Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội.  Liên hệ.
Giấy phép số 114/CTP/TĐTT. Bộ Thông Tin Truyền Thông cấp ngày 15-09-2008.
Phó Tổng Biên tập phụ trách: Đào Xuân Hưng - Nguyễn Nam Thắng.
Trưởng Ban Điện Tử: Trần Văn Ánh.
Tòa Soạn: 126 Nam Cao - Ban Điện Tử: Số 8/D7 Đô thị Đại Kim,Hoàng Mai, Hà Nội.
Ghi rõ nguồn "Nguoihanoi.com.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này. Đường dây nóng: 0963866708