TRANG CHỦ THỜI SỰ TINH HOA HÀ NỘITHẾ GIỚI VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
    TRANG CHỦ
Chùa Bổ Đà – Từ truyền thuyết đến những giá trị hiện thực
17.02.2017 14:00

NHN Online - Tọa lạc trên ngọn núi Phượng Hoàng, phía Bắc dòng sông Cầu thuộc địa phận xã Tiên Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang, chùa Bổ Đà là một quần thể di tích cổ kính mang giá trị lịch sử và giá trị văn hóa tâm linh . Đây là một trong những ngôi chùa độc đáo nhất vùng đất Kinh Bắc.

Chùa Bổ Đà – quần thể thắng tích độc đáo vùng Kinh Bắc

Chùa Bổ Đà có tên chính xác là chùa Quân Âm núi Bổ Đà, là trung tâm Phật giáo lớn của phái Lâm Tế, được xây dựng vào đầu Công nguyên (thế kỷ I), thế gian gọi tắt là chùa Bổ.

Cổng vào chùa Bổ Đà

Truyền thuyết về chùa Bổ Đà gắn với câu chuyện đức Quan Thế Âm cứu giúp người đời, cũng theo truyền lại trên đỉnh núi có khoảng đất bằng phẳng rộng hơn chiếc chiếu, tục truyền là nơi Bồ Tát xuất thế. Tục truyền rằng đời thượng cổ trong làng gần núi này có người tiều phu nghèo khó hiếm hoi con trai, một hom vác búa, cắp rùi lên núi kiếm củi bỗng gặp một gốc cây thông già, mỗi nhát bổ ông lại niệm: “Quan thế âm Phật”. Vì vậy mà cảm động đến Phật tổ và nhận được 32 đồng tiền, sau đó lại tăng thêm lòng tín kính cầu được con trai nối nghiệp. Người ấy thấy linh ứng rồi dọn cỏ đẵn cây, lợp lá làm nên một ngôi chùa, đục một pho tượng Quân Âm tống tử để hương khói phụng thờ. Từ đó về sau, trước từ người làng quanh vùng biết, sau tiếng đồn vang khắp, nhiều người lễ bái, thành tâm chí kính cầu gì đều ứng nghiệm, do đó nơi này trở thành một chốn thắng tích, gọi là chùa ông Bổ, hay chùa Bổ Đà.

Những dấu tích vật chất và thư tịch còn lại ở chùa cho biết chùa có từ thời nhà Lý thế kỷ XI và được trùng tu, phát triển vào đời nhà Lê, dưới triều vua Lê Dụ Tông. Chùa Bổ là một trong những nơi còn giữ nguyên bản nét kiến trúc truyền thống Việt cổ. Chùa có kiến trúc độc đáo, khác biệt với các ngôi chùa ở miền Bắc Việt Nam với lối kiến trúc “nội thông ngoại bế” tạo vẻ thanh vắng, linh thiêng. Hệ thống bố cục kiến trúc hài hòa gần một trăm gian liên hoàn được xây dựng bằng các vật liệu dân gian như gạch nung, ngói, tiểu sành, tường bao được làm bằng đất rất độc đáo. Cổng vào chùa có nền lát đá, xây theo kiến trúc thời Nguyễn mang dáng dấp gác chuông. Các bức tường, cổng và một số công trình khác được xây dựng hoàn toàn bằng đất nện theo lối chình tường.

Thắng tích Bổ Đà là một quần thể di tích danh thắng có diện tích hơn 51.000m2 với ba khu rõ rệt: khu nội tự, khu vườn tháp và khu vườn chùa. Xung quanh là đồi núi bao bọc, có muôn cây chen chúc xanh um, tùng bách rườm rà, tạo nên vẻ u tịch huyền thoại. Trong quần thể thắng tích Bổ Đà, chùa Tứ Ân là chùa chính, nhân gian gọi là chùa trăn gian. Chùa thờ Tam giáo “Phật giáo – Khổng giáo – Lão giáo”.

Khu vườn tháp cố kính

Cùng với truyền thuyết dân gian, quần thể di tích này còn lưu lại những dấu vết vật chất cho thấy Phật giáo truyền vào vùng đất này từ rất sớm. Từ thời nhà Lê, chùa Bổ Đà đã là trung tâm Phật giáo lớn của vùng Kinh Bắc, hàng năm đến kỳ kết hạn an cư rất đông các vị tăng ni, tín đồ đến đây tham thiền học đạo.

Chùa Bổ Đà không chỉ là di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu của Bắc Giang mà còn là một trong những trung tâm sinh hoạt văn hóa tôn giáo, tín ngưỡng cổ kính và lớn nhất vùng Kinh Bắc.

Những giá trị hiện thực độc đáo

Là một trung tâm Phật giáo lâu đời, chùa Bổ Đà hiện tại còn lưu giữ nhiều tài liệu, hiện vật, cổ vật quý có giá trị lớn về văn hóa, lịch sử, kiến trúc và mỹ thuật. Tại đây có kho tàng di sản Hán Nôm phong phú với hàng trăm quyển kinh sách, luật giới nhà Phật. Bên cạnh đó còn có bia đá, chuông đồng, hoành phi, câu đối...Đặc biệt, chùa Bổ Đà lưu giữ Mộc bản Kinh Phật cổ được khắc trên gỗ thị. Nội dung bao trùm của những di sản Hán Nôm nơi đây là phản ánh triết lý, tư tưởng của Phật giáo, răn dạy người đời, ca ngợi lòng nhân ái.

Một trong những di sản quý giá và độc đáo nhất của chùa Bổ Đà là bộ ván Kinh Phật cổ nhất Việt Nam khắc trên gỗ thị, tất cả có khoảng gần 2.000 tấm mộc bản. Trải qua hàng trăm năm, bộ kinh vẫn còn khá nguyên vẹn. Trọng tâm của bộ kinh nói đến nỗi khổ của con người và sự giải thoát, là những di vật mang giá trị tâm linh và giá trị văn hóa quý giá. Kinh được khắc nổi bằng chữ Hán, đến nay vẫn còn rõ nét. Sự đặc biệt của bộ mộc bản Kinh Phật này thu hút hàng nghìn Phật tử và khách thập phương đến đây tham quan, tế lễ.

Mộc bản bằng chữ Hán

Một nét độc đáo khác của chùa Bổ Đà là vườn tháp – nơi tàng lưu xá lị, tro cốt nhục thân của các vị tăng ni dòng thiền Lâm Tế. Vườn tháp tọa lạc trên bãi đất nằm nghiêng theo độ cao của núi Phượng Hoàng, được đánh giá là lớn và đẹp nhất Việt Nam. Trải qua gần 300 năm kể từ khi tu bổ lần đầu tiên cho đến nay, sơn môn Bổ Đà đã xây dựng 97 ngôi tháp là xá lị, tro cốt của hơn 1200 nhà sư tu hành đắc đạo thuộc dòng thiền Lâm Tế trên khắp cả nước. Các ngôi tháp được kiến tạo bằng đá, gạch chỉ, bít mạch bằng vôi vữa trộn mật mía và bột giấy bản do đó rất bền chắc. Bao quanh vườn tháp là những bức tường đất rêu phong, cổ kính.

Vườn tháp có hai loại tháp: tháp sư tăng trên đỉnh gắn bình cam lồ đặt trên đài sen, tháp sư ni trên đỉnh tháp gắn một bông sen. Bên trong tháp có bia ghi bài vị và thời gian sinh, hóa và công trạng của các nhà sư.

Lễ hội Bổ Đà

Bên cạnh giá trị văn hóa vật thể, chùa Bổ Đà còn bảo tồn nhiều giá trị văn hóa phi vật thể lâu đời.

Hàng năm vào ngày 16/2 – 18/2 âm lịch hội chùa Bổ Đà được tổ chức rất long trọng nhân ngày giỗ tổ khai sơn lập ra chùa Bổ Đà. Trung tâm tổ chức lễ hội diễn ra ở khu vực Bổ Đà, người dân trong vùng tổ chức tế lễ ở đền Hạ sau đó lên đền Trung và đền Thượng thắp hương và vẫn cảnh chùa.

Vào những ngày này, tất cả các di tích trong khu vực lễ hội đều mở cửa, cắm cờ đại, cờ ngũ hành rực rỡ sắc màu. Du khách đến sẽ được hòa mình vào các trò chơi dân gian của vùng đồng bằng trung du Bắc Bộ và thưởng thức nhiều món đặc sản của Bắc Giang. Điểm nhấn của lễ hội là chương trình liên hoan hát quan họ. Trong không gian văn hóa đặc trưng, hội hát quan họ được tổ chức tại khu di tích trở thành nơi gặp gỡ giao lưu của các liền anh, liền chị cũng như những người yêu mến làn điệu dân ca trữ tình này.

Vào ngày hội, khách thập phương nô nức hành hương hướng đạo, hòa mình vào không gian văn hóa sống động độc đáo. Di tích chùa Bổ Đà từ lâu đã trở thành điểm dừng chân hấp dẫn cho du khách tham quan và tìm hiểu về văn hóa bờ Bắc sông Cầu.

Lễ hội chùa Bổ năm nay được tổ chức vào 13 - 15/3/2017 (16 - 18/2 âm lịch) với nhiều hoạt động phong phú như liên hoan hát quan họ huyện Việt Yên (Bắc Giang) lần thứ 17, thi trình diễn sân khấu, hát quan họ trên thuyền, triển lãm sinh vật cảnh, hội thi viết thư pháp, giải vô địch kéo co các xã, thị trấn... Đặc biệt, trong lễ hội lần này diễn ra Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt chùa Bổ Đà. Lễ hội chùa Bổ Đà góp phần tuyên truyền và quảng bá sâu rộng giá trị di tích lịch sử và kiến trúc chùa Bổ Đà, đồng thời giới thiệu về vùng đất, con người di sản văn hóa truyền thống huyện Việt Yên nói riêng và tỉnh Bắc Giang nói chung.

Ngọc Mai



Ngọc Mai



 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email


Những bản tin khác:



Lên đầu trang
     
TIN NÓNG
Khách sạn Tuấn Phát vô địch giải bóng chuyền Nam các DN thị xã Kỳ Anh
BÙNG NỔ SÂN KHẤU VỚI TÀI NĂNG CỦA SINH VIÊN NỘI VỤ TẠI ĐÊM CHUNG KẾT CUỘC THI “HUHA’s GOT TALENT 2017”
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Lễ kỷ niệm 20 tái lập tỉnh Quảng Nam
Sắp diễn ra Chương trình IYF WORLD CAMP 2017
Vụ ăn chặn tiền chế độ ở Nam Sơn, Bắc Ninh: Liệu có “Đánh trống bỏ dùi” ?
Vụ “trao nhầm” danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng ở Mê Linh (Hà Nội): Không trung thực hay thiếu hiểu biết ?
Nhớ mùa thu Hà Nội
Công nhân điện lực Thanh Oai: Dũng cảm cứu người
Doanh Nhân Đỗ Thị Hồng Hạnh: Người phụ nữ Hà Thành “mê cái môn Đấu giá”
Các trường học nên giáo dục học sinh sinh viên thực hiện việc phân loại rác thải
Giám đốc Sở Y tế tỉnh Gia Lai “phủ nhận” trách nhiệm trước hàng loạt sai phạm kéo dài?
Khách sạn Tuấn Phát vô địch giải bóng chuyền Nam các DN thị xã Kỳ Anh
Hà Tĩnh: Cán bộ địa chính thiếu trách nhiệm, để người dân chờ đợi sổ đỏ trong vô vọng
Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai: Né tránh trách nhiệm trả lời với báo chí?
Tuần văn hoá ẩm thực và đua ngựa Gia Lai 2017
Lương y Đinh Thị Ngọc Anh và bài thuốc chữa vô sinh nức tiếng Bình Lục- Hà Nam
ĐIỂM TIN
THỜI SỰ-XÃ HỘITINH HOA HÀ NỘIVĂN HÓA-NGHỆ THUẬTTHỂ THAODU LỊCH-ẨM THỰCSỨC KHỎE-LÀM ĐẸP
THỜI SỰ XÃ HỘI     KHOA HỌC CÔNG NGHỆ     THỂ THAO     DU LỊCH ẨM THỰC    SỨC KHỎE LÀM ĐẸP
TINH HOA HÀ NỘI     KINH TẾ     GIÁO DỤC     PHÓNG SỰ KÝ SỰ    THƯ HÀ NỘI
VĂN HÓA NGHỆ THUẬT     PHÁP LUẬT     QUỐC TẾ     TUỔI TRẺ TÌNH YÊU    VIỆC LÀM
© Copyright 2008 Người Hà Nội . Cơ quan chủ quản : Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội.  Liên hệ.
Giấy phép số 114/CTP/TĐTT. Bộ Thông Tin Truyền Thông cấp ngày 15-09-2008.
Phó Tổng Biên tập phụ trách: Đào Xuân Hưng - Nguyễn Nam Thắng.
Trưởng Ban Điện Tử: Trần Văn Ánh.
Tòa Soạn: 126 Nam Cao - Ban Điện Tử: Số 8/D7 Đô thị Đại Kim,Hoàng Mai, Hà Nội.
Ghi rõ nguồn "Nguoihanoi.com.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này. Đường dây nóng: 0963866708