Thứ bảy, ngày 3 tháng 1 , 2009

Những chuyện thú vị vử khả năng não người (1)

Những chuyện thú vị vử khả năng não người (1)

NHNMột công dân Libăng có thể nói, đọc, viết 59 thứ tiếng trên thế giới và  chỉ mất một tuần để nắm vững một ngôn ngữ mới. Khi học một tiếng nước ngoà i, mỗi ngà y anh dà nh 30 phút để nghe, 30 phút học ngữ pháp và  15 phút ghi lại các âm thanh.

Không chỉ trường hợp đặc biệt nói trên mà  ngay cả bộ não một người bình thường cũng có nhiửu điửu thú vị. Não của người trưởng thà nh có khoảng 100 tỷ tế bà o thần kinh kết nối với nhau thông qua khoảng 5.000 khớp. Mỗi giây não có thể tạo ra và  cắt đứt một triệu kết nối. Nó có thể lưu trữ thông tin trong hơn một thế kỷ (nếu bạn có thể sống từng ấy năm), tự động phân loại, thay thế và  chỉnh sử­a dữ liệu khi cần thiết.

Não có thể tái tạo môi trường xung quanh chúng ta nhử các tế bà o nhạy cảm có khả năng cảm thụ rung động, phóng xạ điện từ, hóa chất, áp suất. Các tế bà o đó có khả năng quyết định thông tin cần ưu tiên hà ng đầu chỉ trong một phần triệu giây. Não phối hợp hoạt động của ít nhất 640 cơ và  theo dõi hoạt động sản sinh năng lượng, sinh sản cùng nhiửu quá trình khác. Tuy nhiên, một số bộ não tử ra đặc biệt hơn hẳn so với nhiửu bộ não của số đông khác.

Chỉ số thông minh

Trí thông minh là  một khái niệm khá trừu tượng và  chẳng có gì ngạc nhiên khi nó luôn là  chủ đử gây tranh cãi. Nhiửu nghiên cứu khẳng định trí thông minh có liên quan tới kích thước, khối lượng, thể tích của não. Sandra Witelson, một chuyên gia thần kinh tại Аại học McMaster (Canada) tìm hiểu não của 100 người quá cố từng hoà n thà nh xuất sắc các bà i kiểm tra chỉ số thông minh (IQ) lúc còn sống. Bà  phát hiện một số mối liên hệ tích cực giữa chỉ số IQ và  thể tích não, song chúng lại thay đổi theo giới tính, tay thuận và  loại bà i kiểm tra.

Ví dụ mức độ thông minh ngôn từ có mối quan hệ tỷ lệ thuận với thể tích não ở đà n ông thuận tay phải, nhưng điửu đó không đúng ở đà n ông thuận tay trái. Ở phụ nữ, trí thông minh không gian (khả năng bắt chước động tác hình thể, là m toán hình học) có liên quan chặt chẽ tới thể tích não, song mối tương quan đó không mạnh như trí thông minh ngôn ngữ.

Tất nhiên, kích thước não không phải là  điửu quan trọng nhất. Não phụ nữ nhử hơn nhiửu so với đà n ông ngay cả khi tính tới tương quan giữa não với kích thước cơ thể, nhưng chỉ số thông minh giữa nam và  nữ không có khác biệt lớn. Trên thực tế, sách kỷ lục Guinness thế giới từng ghi nhận một phụ nữ tên Marilyn vos Savant là  người có chỉ số IQ cao nhất thế giới trong giai đoạn 1986-1989. Kể từ đó, danh sách những người có IQ cao không được cập nhật nữa. Ngoà i ra, chỉ số IQ mà  Marilyn vos Savant đạt được cũng không ổn định. Nó dao động từ 186 tới 228, tùy thuộc và o loại bà i kiểm tra, điửu kiện môi trường xung quanh và  ngà y tiến hà nh là m bà i.

Nếu kích thước không thể giải thích được trí thông minh thì hoạt động của não có thể mang đến manh mối không? Năm 2000, một nhóm chuyên gia thần kinh của Аại học Cambridge tìm ra một thứ gọi là  điểm G của não. Аó là  khu vực có mối liên hệ với trí thông minh tổng hợp “ đối tượng mà  các bà i kiểm tra IQ hướng tới.

Sau khi sử­ dụng kử¹ thuật chụp positron cắt lớp, nhóm nghiên cứu nhận thấy các câu đố và  bà i toán mà  người ta dùng để đo trí thông minh tổng hợp (hoặc điểm G) dường như chỉ tác động tới vùng vử não bên trán chứ không kích hoạt toà n bộ não. Phát hiện nà y cho thấy có nhiửu thứ khác quan trọng hơn kích thước não.

Trí thông minh cũng có thể liên quan tới trí nhớ hoạt động. Аôi khi chúng ta có thể tập luyện để tăng cường khả năng ghi nhớ và  điửu đó tốt cho trí thông minh, đặc biệt là  khả năng giải quyết vấn đử mới. Tuy nhiên, biện pháp ấy chỉ có thể là  đường tắt để chúng ta đạt được điểm cao hơn khi là m các bà i kiểm tra IQ, chứ không thể giúp giới khoa học hiểu rõ hơn vử cấu trúc não.

Năm ngoái, Philip Shaw, một chuyên gia là m việc tại Viện Sức khửe thần kinh quốc gia Mử¹ tìm ra một khác biệt liên quan tới IQ trong quá trình phát triển của trẻ. à”ng và  cộng sự tiến hà nh thử­ nghiệm với hơn 300 trẻ em có độ tuổi từ 7 tới 18. Nhóm nghiên cứu chia lũ trẻ thà nh 3 nhóm theo chỉ số IQ: trung bình (dưới 108), cao (109-120) và  xuất sắc (trên 120).

Khi lũ trẻ đến tuổi 18, các nhà  khoa học không nhận thấy bất kử³ khác biệt nà o vử độ dà y vử não. Tuy nhiên, trẻ trong nhóm IQ trung bình đạt tới độ dà y cực đại ở tuổi thứ 8, sau đó độ dà y giảm dần khi chúng lớn lên. So với nhóm trung bình, vử não của trẻ xuất sắc mửng hơn ở tuổi thứ 7 nhưng độ dà y tiếp tục tăng lên cho tới 11 hoặc 12 tuổi rồi sau đó giảm đi. Vử não của trẻ thuộc nhóm IQ cao cũng giống như vử não của nhóm xuất sắc, nhưng chúng đạt độ dà y cực đại trong khoảng thời gian từ 8 tới 11 tuổi.

Khả năng học ngoại ngữ

Ziad Fazah, một người Libăng nhắc đến ở trên, có khả năng nói, đọc và  viết 59 ngôn ngữ gồm 10 ngôn ngữ anh sử­ dụng như tiếng mẹ đẻ. Anh chỉ cần một tuần để nắm vững một ngôn ngữ mới. Cha của Ziad chà o đời tại Colombia và  bản thân Ziad cũng được sinh ra tại Liberia, phía tây châu Phi. Anh tới Libăng khi còn là  một đứa trẻ và  lớn lên gần một hải cảng, nơi anh có cơ hội gặp gỡ thủy thủ tới từ nhiửu nước.

Ziad bắt đầu học tiếng Pháp và  Anh tại trường. Năm lên 11 tuổi, anh ấp ủ ước mơ nói được tất cả ngôn ngữ trên hà nh tinh. Trong 3 năm sau đó, tuy không hử rời Libăng, anh học hơn 50 ngôn ngữ. Аôi khi Ziad học và i ngôn ngữ cùng lúc, song với mỗi thứ tiếng anh chỉ mất 3 tháng để sử­ dụng thà nh thạo. Chà ng thanh niên nà y từng mơ ước là m việc cho Liên Hợp Quốc và  được nhiửu cơ quan tình báo mời là m việc, nhưng giử đây anh quyết định theo đuổi một cuộc sống bình lặng với nghử giáo viên ngôn ngữ tại Brazil.

Bên trong não những thiên tà i ngôn ngữ ẩn chứa những bí mật gì? Ziad tử ra chẳng có gì đặc biệt mặc dù anh nói rằng trí nhớ của anh giống như một máy ảnh và  anh cũng dà nh khá nhiửu thời gian cho việc học. Ziad cho rằng mọi người có thể nói được ít nhất một tiếng nước ngoà i nếu bử ra 30 phút mỗi ngà y để nghe âm thanh của một người nói thứ tiếng ấy, 30 phút nữa để học ngữ pháp và  15 phút để ghi lại các âm thanh.

Ziad chưa bao giử tham gia và o nghiên cứu nà o liên quan tới tà i năng của anh. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu nhiửu thiên tà i ngôn ngữ khác, các nhà  khoa học khẳng định việc tìm ra các yếu tố khiến người ta có khả năng học ngôn ngữ cực nhanh không hử đơn giản. Luận điểm duy nhất được nhiửu nhà  khoa học tán thà nh là : Cà ng tiếp xúc với ngôn ngữ sớm, người ta cà ng dễ tiếp thu nó.

Nếu chúng ta không thể tạo ra được ký ức vử những âm thanh đặc biệt ngay trong năm đầu tiên của cuộc đời, khả năng nhận ra chúng sẽ biến mất và  việc học trở nên khó khăn hơn. Việc tiếp xúc với ngữ pháp của các ngôn ngữ nước ngoà i trước tuổi thứ 7 sẽ giúp bạn tiếp thu chúng tốt hơn trong giai đoạn sau của cuộc đời. Tuy nhiên, mức độ ghi nhớ từ vựng hoà n toà n phụ thuộc và o trí nhớ của chúng ta.

* Còn tiếp

VNExpress/ Newscientist
code
Gửi

Tags

Xem thêm

Trang chủLiên hệ quảng cáo: 0902 063 363 Lên đầu trang