Thứ ba, ngày 6 tháng 1 , 2009

Những chuyện thú vị vử khả năng não người (2)

Những chuyện thú vị vử khả năng não người (2)

NHNNão nhà  vật lý lỗi lạc Albert Einstein nhử như người thường, trong khi não cụ bà  115 tuổi có số lượng tế bà o tương đương người ở độ tuổi 60 là  hai phát hiện thú vị vử não của những người đặc biệt.

Albert Einstein, một trong những nhà  khoa học có ảnh hưởng nhất trong lịch sử­ loà i người, từ trần và o ngà y 18/4/1955 tại bệnh viện Princeton (bang New Jersey, Mử¹). Аúng 7 giử sau khi nhà  vật lý thiên tà i qua đời, chuyên gia bệnh học Thomas Harvey cắt não của ông để bảo quản, với hy vọng rằng sự phát triển của khoa học thần kinh trong tương lai có thể giải thích được tại sao Einstein lại thông minh đến thế. Thomas nhận thấy não của Einstein không có điểm đặc biệt. Nó co lại theo tuổi tác và  thậm chí còn nhử hơn một chút so với phần lớn não đa số người thường.

Trong những năm đầu thập niên 80, nhà  thần kinh học Marian Diamond thuộc Аại học California (Mử¹) phân tích một số lát cắt lấy từ các thùy trên đỉnh sọ và  vùng vử não trước trán của Einstein mà  Thomas để lại. Sau khi so sánh các lát cắt với mô của 11 não bình thường, bà  nhận thấy tỷ lệ tế bà o đệm trên tế bà o thần kinh của Einstein lớn hơn. Trong não và  tủy sống, tế bà o đệm bao bọc tế bà o thần kinh và  giúp tế bà o thần kinh nằm yên tại vị trí. Chúng không chỉ cung cấp năng lượng và  dườ¡ng chất cho tế bà o thần kinh, mà  còn liên quan tới quá trình xử­ lý và  truyửn tín hiệu thần kinh. Tuy không thể xác định chính xác số lượng tế bà o đệm, song Marian khẳng định số lượng của chúng trong vùng đỉnh trái trong não Einstein nhiửu gấp ít nhất hai lần người thường.

Trước đó, Marian từng biết một nhà  toán học mất khả năng viết và  vẽ hình khối sau khi vùng đỉnh trái của anh bị chấn thương. Một số nhà  toán học khẳng định họ nhìn thấy các khái niệm trừu tượng một cách rõ rà ng tới mức cứ như thể chúng tồn tại trong não và  có thể sử mó như vật thể hữu hình. Marian cho rằng vùng đỉnh trái “ nơi có vai trò quan trọng đối với khả năng cảm nhận thị giác “ liên quan tới vấn đử nà y. Nhưng cũng có một và i giả thiết khác. Einstein từng mắc bệnh chậm đọc và  khả năng nhớ từ của ông thuộc diện kém. Bệnh chậm đọc thường xuất hiện sau khi vùng đỉnh trái bị tổn thương. Vì thế, số lượng tế bà o đệm lớn hơn mức trung bình của Eisteins có thể là  nguyên nhân khiến ông gặp khó khăn trong kử¹ năng đọc.

Britt Anderson, một chuyên gia tại Аại học Alabama (Mử¹) tiến hà nh nghiên cứu các mô trên vử não thuộc vùng trán phải “ nơi có liên quan tới trí nhớ hoạt động, khả năng tư duy và  tổ chức. à”ng nhận thấy số lượng và  kích thước tế bà o thần kinh tại vùng nà y chẳng có gì bất thường, nhưng toà n bộ lớp vử lại mửng hơn so với mức trung bình (2,1 mm so với 2,6 mm). Аiửu nà y nghĩa là  tế bà o thần kinh ở vử não của Einstein bị nén với mật độ dà y hơn mức bình thường. Britt cho rằng mật độ cà ng dà y thì tốc độ liên lạc giữa các tế bà o thần kinh cà ng tăng.

Ước tính não người có khoảng 100 tỉ neuron. Ảnh minh họa

Năm 1998, Britt lại tiếp tục nghiên cứu não Einstein một lần nữa. Lần nà y ông xem xét các bức ảnh. Mọi thứ không có gì đặc biệt trừ các thùy trên đỉnh não. Tại đây não Einstein rộng hơn mức trung bình khoảng 15% khiến nó giống hình bán cầu hơn. Phần lớn não người thường có cấu trúc bất đối xứng, nhưng các thùy trên đỉnh của Einstein lại đối xứng với nhau. Аiửu nà y củng cố giả thiết cho rằng Einstein có khả năng cảm nhận không gian và  suy luận hơn người nhử một số cấu trúc không bình thường của não.

Một trường hợp đặc biệt khác là  Hendrikje van Andel-Schipper, phụ nữ người Hà  Lan sống thọ nhất thế giới qua đời ở tuổi 115, tháng 8 năm ngoái. Não của bà  trở thà nh đối tượng nghiên cứu của một số nhà  khoa học tại Аại học Y khoa Groningen. Họ nhận thấy não Hendrikje hầu như không bị tổn thương mạch máu, không có hiện tượng tích tụ protein (nguyên nhân gây nên các bệnh vử trí nhớ như Alzheimer). Số lượng tế bà o trong đó tương đương với số tế bà o trong não của người trong độ tuổi 60-80. Theo Wilfred den Dunnen, trưởng nhóm nghiên cứu, điửu đó cho thấy tuổi thọ của não có thể vượt xa tuổi thọ sinh học của con người.

Quá trình lão hóa mang tới nhiửu thay đổi cho não. Các mạch máu lên não co lại, trong khi chất lượng myelin (chất béo có nhiệm vụ tách các sợi thần kinh ra khửi nhau) giảm đi. Thể tích não giảm xuống đôi chút và  các đường rãnh trên bử mặt não phình ra. Tuổi già  cũng khiến tốc độ di chuyển của tín hiệu thần kinh và  khả năng phối hợp giữa các vùng não giảm.

Các nhà  tâm lý khẳng định rằng, trí nhớ có thể bắt đầu suy giảm từ độ tuổi đôi mươi, song kinh nghiệm và  kiến thức tổng hợp lại tăng lên cho đến khi chúng ta bước và o độ tuổi ngũ tuần hoặc lục tuần. Ngoà i ra, khả năng nhận thức của con người được duy trì liên tục trong suốt cuộc đời bởi khi thể tích một vùng não giảm xuống, não sẽ huy động các vùng khác là m việc thay.

Nhiửu nhà  khoa học cho rằng suy giảm trí nhớ là  căn bệnh không thể tránh khửi của tuổi già . Quan điểm nà y ngà y cà ng lung lay khi người ta tìm thấy và i chục người có tuổi thọ trên một thế kỷ có trí nhớ chẳng kém thanh niên tuổi đôi mươi. Bí quyết để có một bộ não minh mẫn lúc vử già  không hử đơn giản. Một số người mắc bệnh mất trí nhớ do di truyửn, trong khi nhiửu người khác đột nhiên mắc bệnh. Huyết áp cao, béo phì và  các bệnh liên quan tới tim mạch đửu là m tăng nguy cơ đột quửµ và  mất trí nhớ. Tập thể dục và  rèn luyện trí não thường xuyên là  hai trong số những cách hiệu quả nhất để duy trì sự minh mẫn của bộ não khi vử già .

VNExpress
code
Gửi

Tags

Xem thêm

Trang chủLiên hệ quảng cáo: 0902 063 363 Lên đầu trang