Bu Dịu

Hanoimoi| 07/09/2022 11:34

Mới sáng sớm mà các ngả đường đến chùa Thạch đã nhộn nhịp tiếng chân người. Hôm nay là đám giỗ ni sư Đàm Dịu. Ông Tuyên là người đến sớm nhất. Làm trưởng ban khánh tiết nên đến sớm để lo liệu công việc cũng là lẽ thường, nhưng hôm nay ông còn đến sớm nhất bởi suốt đêm qua không hề chợp mắt.

Bu Dịu
Minh họa: Lê Trí Dũng.

Nằm trằn trọc mãi trên giường đến ê ẩm cả người, lúc gà gáy canh đầu ông đã rón rén ra khỏi màn. “Bà ấy lo sắp lễ ngoài chùa đến đêm muộn mới về đặt lưng”. Nghĩ vậy nên ông khẽ khàng mở cửa. “Ông nhớ đem theo ba lô đấy nhưng để đâu cho kín đáo. Đừng cứ đeo khư khư sau lưng dân làng cười cho” - vợ ông cất tiếng dù vẫn nằm không động đậy. Ông quay lại, thì thầm: “Biết rồi! Nó là “báu vật” thì tôi phải giữ khư khư bên mình chứ”.

Nhà ông Tuyên cách chùa có mấy bước chân. Ông sinh ra và lớn lên ở đó. Từ thuở còn bé xíu đã lấy sân chùa, vườn chùa làm chỗ chơi nên ngôi chùa không chỗ nào không có dấu chân ông. Thuở trước chùa còn vắng vẻ và thanh tịch. Thằng Tuyên gầy gò thấp bé, mũi thò lò, cặp mắt như hai con ốc nhồi nên chẳng đứa nào chịu chơi với nó. Có lẽ vì thế mà nó hay đến chùa để chơi. Thấy thằng bé cứ tha thẩn một mình ngày này qua ngày khác nên ni sư Đàm Dịu hay gọi nó lại, bữa thì cho quả chuối chín, hôm thì trái oản.

Đó là năm 1952. Năm ấy ni sư Đàm Dịu chừng ngoài bốn mươi tuổi. Dân làng chỉ nghe phong phanh quê bà ở mạn Hà Nam gì đó. Chẳng biết có phải vì lỡ dở tình duyên hay gia cảnh gặp tai bay vạ gió mà bà đến nương nhờ cửa Phật ở chùa Thạch từ khi mới hăm mươi, hăm mốt. Hai chục năm sau đó dân làng chẳng bao giờ thấy bà về quê hay có người ở quê tới tìm bà. Thực tình dân làng ai cũng quý mến bà. Gương mặt thanh tao, tính tình nhu hiền, nói năng nhẹ nhàng. Nghe đâu bà vốn là con nhà quan, được ăn học tử tế nên mọi chuyện trong làng người ta đều hỏi ý kiến ni sư và được phân giải thấu tình đạt lý. Người làng Thạch cứ thế mà tự nhiên coi bà là người trong làng, trong họ.

***

Năm đó thằng Tuyên mới bốn tuổi. Buổi trưa hôm ấy nắng chang chang. Ve kêu nhức óc. Đang tha thẩn một mình trước cổng chùa thì nó thấy ni sư đi chợ Đường về. Mọi lần đi chợ về bà đều gọi nó lại cho quà. Lần này, bà không cho quà ngay mà chỉ vào một thằng bé đang khép nép đứng bên cạnh. Trạc tuổi thằng Tuyên nhưng nom nó tong teo hơn, ánh mắt mệt mỏi. Tuyên hơi ngơ ngác vì chưa hiểu ở đâu ra thằng bé có bộ dạng như ma đói ấy. Ni sư một tay vẫn nắm tay thằng bé, một tay vời vời Tuyên lại rồi bà cúi xuống nói nhỏ: “Con chơi với bạn này nhé. Từ giờ bạn ấy sẽ ở trong chùa cùng... cùng bu”.

Đó là lần đầu tiên thằng Tuyên nghe ni sư Đàm Dịu xưng "bu" với mình. Nó mở to đôi mắt nhìn phân vân. Như không thấy ánh nhìn kỳ cục của nó, ni sư lại cúi xuống, nhỏ nhẹ: “Bạn này tên là Bình An. Từ nay Bình An là con của ta. Con chơi với Bình An nhé”.

Thằng Tuyên chỉ biết đến thế và từ đó nó cũng hồn nhiên cùng thằng Bình An gọi ni sư Đàm Dịu là “bu Dịu”. Mãi sau này nó mới nghe người lớn nói đại khái ni sư bắt gặp thằng bé đang ngồi ôm bụng, đói lả bên gốc gạo gần cổng chợ Đường. Ni sư nhìn trước ngó sau nhưng chẳng thấy ai. Nom bộ dạng ấy chắc là một mình lang thang xin ăn. Thấy có người dừng bước, nó chắp tay, lắp bắp van lơn. Ni sư động lòng xót thương, bà đưa nó chiếc bánh tẻ vừa mua định mang về cho thằng Tuyên. Hỏi tên gì, nhà ở đâu nó chỉ lắc đầu. Hỏi đến cha mẹ thì nó òa khóc. Thế là ni sư dắt nó về chùa. Bà nhận nó là con và đặt tên là Bình An, mang họ Đàm của nhà chùa.

Năm hai thằng cùng vào học vỡ lòng, chính ni sư Đàm Dịu dắt chúng đến lớp. Đó là lớp vỡ lòng đầu tiên được mở ở làng Thạch. Ban đầu Tuyên không chịu đi học. Nó thích chơi ở vườn chùa hơn. Ni sư kéo nó lại, đặt tay nó vào tay Bình An rồi nói: “Hai con cùng đi học với nhau. Có đi học thì sau này mới đỡ khổ”. Nghe thấy “học để sau này đỡ khổ”, mắt Bình An sáng rực lên. Bộ dạng của nó làm thằng Tuyên chuyển ý: “Tao sẽ đi học cùng mày”.

Bình An được ni sư cho ngủ ở căn phòng xép kế bên trai phòng. Tối tối ni sư cúi đầu đi qua ô cửa thấp để sang rém màn cho nó. Sáng sáng bà lại cúi đầu đi qua ô cửa để gọi thằng bé dậy. Nhưng từ sau hôm được đi học Bình An thay đổi hẳn. Nó đã biết tự rém màn và hễ nghe thấy tiếng chuông chùa là nó trở dậy, mắt nhắm mắt mở đi theo “bu Dịu”. Đứng bên quả chuông treo ở bên trái chính điện, bà thong thả thỉnh mấy tiếng chuông. Thỉnh xong bà lại trước chính điện, thong thả ngồi xuống chiếu rồi cũng với phong thái ấy đọc hết bài kinh. Bình An rón rén ngồi sau lưng ni sư, lẩm nhẩm khấn theo. Thằng bé quả là sáng dạ. Chỉ năm, sáu buổi đọc theo ni sư nó đã thuộc làu làu. Nghe Bình An đọc khấn thông thạo ni sư vừa vui lại vừa buồn. Vui vì nó “có căn” với nhà chùa. Buồn vì bà muốn nó học lên cho đỡ khổ.

Dường như Bình An cũng đoán biết được ý ni sư nhưng nó vẫn không nói không rằng, sáng nào cũng ngồi đọc bài khấn sau lưng “bu Dịu”. Hết cấp 2 nó dứt khoát không chịu đi học nữa. Sau mấy năm ở chùa, được ăn ngủ tử tế và chịu khó cuốc đất trồng rau trong vườn, trồng lúa ngoài mảnh ruộng chùa nên nó phổng phao, chững chạc hẳn lên. Có những lần ni sư đi lễ xa vài hôm nhưng việc thỉnh chuông, tụng kinh hằng ngày rồi vườn tược rau dưa nó làm đâu ra đấy.

***

Chưa tới giờ làm lễ mà bà con đã đến đông đủ, ngồi kín những hàng ghế nhựa xếp ở sân chùa. Mấy vị lãnh đạo huyện, lãnh đạo xã cũng đã tề tựu, trò chuyện rôm rả. Chùa mới được nâng cấp, mái ngói đỏ tươi, cửa giả thơm mùi gỗ. Lễ khánh thành đúng ngày giỗ “bu Dịu”. Ông Tuyên đứng trước tấm phông lớn màu đỏ treo chính giữa sân chùa, lẩm nhẩm đọc dòng chữ màu vàng trên đó: “Lễ khánh thành nâng cấp chùa Thạch và kỷ niệm 35 năm ngày mất của ni sư Đàm Dịu”. Chợt ông thấy cay cay nơi khóe mắt.

Phía trước tấm phông là chiếc bàn cao và rộng, chính giữa đặt bộ đỉnh đồng mới đánh sáng choang, khói hương trầm từ đó thong thả lan tỏa. Hai bên mâm ngũ quả là hai bình huệ trắng thoang thoảng hương thơm. Thấp hơn bàn lễ một chút là một chiếc bàn được phủ khăn đỏ phẳng phiu nhưng chưa thấy bày biện gì. Sau hồi chuông thỉnh vọng vang, buổi lễ bắt đầu. Mọi người cùng đứng dậy. Ông Tuyên trịnh trọng bước lên bục phát biểu. Ông quay người về phía bàn lễ, vái ba vái xong quay lại chắp tay cúi chào mọi người. Rồi ông tuyên bố lý do, giới thiệu quan khách... Từng làm trợ lý tuyên huấn trung đoàn nên ông Tuyên điều hành buổi lễ khá bài bản. Sau lời khai mạc, ông trịnh trọng mời Chủ tịch huyện lên phát biểu.

Chủ tịch huyện nói ngắn gọn: “Chùa Thạch được nâng cấp là sự mừng cho tất cả mọi người. Hôm nay tôi muốn thông báo với bà con thêm một điều mừng nữa. Mừng cho huyện ta, mừng cho xã ta và mừng cho chùa Thạch của chúng ta”. Nói rồi ông đưa tay ra hiệu. Từ ngoài cổng một đội nghi lễ do các cựu chiến binh quân phục trắng tinh sắp thành hai hàng tề chỉnh tiến vào trong tiếng trống giục giã. Ông Tuyên tròn mắt, không hiểu chuyện gì đang đến, cũng không rõ trên huyện đã chuẩn bị từ khi nào mà không thông báo với ông.

Đội nghi lễ đứng thành hai hàng ngang trước tấm phông đỏ. Chủ tịch huyện mời mọi người đứng dậy. Ông tiến lại dãy ghế đầu, cúi đầu chắp tay “A di đà phật” rồi trịnh trọng mời ni sư Đàm Nga - người kế tục trông coi chùa Thạch từ sau khi ni sư Đàm Dịu mất - tiến lên phía trước. Rồi Chủ tịch huyện ra hiệu mời ông Tuyên lại gần. Khi mọi người đã đứng nghiêm trang chờ đợi thì 2 cựu chiến binh trịnh trọng nâng một tấm bằng được lồng trong khung kính. Chủ tịch huyện đỡ lấy một góc, khéo léo đặt góc kia vào tay ni sư Đàm Nga. Sự việc không có trong chương trình làm ông Tuyên vô cùng bất ngờ. Ông chăm chú nhìn vào tấm bằng, lẩm nhẩm đọc: “Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Ni sư Đàm Dịu, chùa Thạch, xã..., huyện... Đã có một con độc nhất hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc”.

Tiếng vỗ tay vang lên không ngớt. Ông Tuyên đợi tiếng vỗ tay lắng xuống mới gỡ chiếc ba lô nãy giờ vẫn đeo sau lưng. Ông run run lấy trong ba lô ra một cuốn sổ cũ, lật lật mấy trang rồi dừng ở trang giữa có dán tấm ảnh nhỏ. Ông Tuyên nghẹn ngào nói: “Đây là bức ảnh bu Dịu mà liệt sĩ Đàm Bình An luôn để trong túi ngực từ khi ông ấy tạm biệt chùa Thạch đi bộ đội. Và đây là...” - ông lại cúi xuống ba lô lấy ra một gói phẳng phiu tựa như quyển vở học trò, rồi ngẩng nhìn mọi người đang yên lặng theo dõi hành động của mình và nói bằng giọng rưng rưng: “Đây là bộ quần áo nhà chùa mà liệt sĩ Đàm Bình An đã cởi ra để khoác lên mình bộ quân phục. Sáng ấy ở ngay sân kho hợp tác xã. Tôi đã mang những di vật này về làng sau khi ông An hy sinh. Hôm nay tôi xin trao lại cho nhà chùa”.

Sáng nay là ngày lập thu, không gian khoáng đạt. Gió thoảng đưa mùi hương ngọc lan dìu dịu từ vườn chùa vào. Ông Tuyên đặt ngay ngắn tấm ảnh ni sư Đàm Dịu vào góc trái tấm bằng “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” rồi cẩn thận để bộ quần áo nhà chùa mà chú tiểu Bình An đã cất gọn trong đáy ba lô lên chiếc bàn phủ khăn màu đỏ. Đội nhạc nghi lễ tấu lên một khúc quân hành. Tất cả cùng im lặng rồi sau đó nổi lên tràng pháo tay giòn giã.

(0) Bình luận
  • Cô Hardy  của chúng tôi
    Tôi bắt đầu cuộc sống là một đứa trẻ không có khả năng học tập. Tôi từng bị chứng rối loạn cảm nhận còn được gọi là chứng khó đọc. Một đứa trẻ mắc chứng khó đọc thường học khá nhanh từ ngữ nhưng nhìn nhận chung không như những người khác.
  • Cô giáo dạy văn
    Cô Mậu là giáo viên dạy văn lớp chúng tôi. Cô ở độ tuổi trung niên, người hơi đậm, giọng khàn, mắt sắc, ít cười. Gần đến giờ kiểm tra viết, chúng tôi thường căng não hơn dây đàn bởi phải thực hiện một trong hai điều: Thứ nhất là phải thuộc lòng những bài cô cho chép để trả chữ (việc này khó). Thứ hai là tìm “kế”.... thoát điểm thấp dẫu không thể thuộc lòng (việc này khó hơn việc thứ nhất).
  • Người mẹ
    Bà Lành ngồi bên hiên nhà, lấy chiếc nón quạt phẩy nhè nhẹ lên gương mặt đầy mồ hôi. Tiếng thở dài não nề, lặng lẽ trôi tuột trong ánh chiều vàng vọt. Nghĩ đến ngày mai, khi người ta sẽ đưa xe đến đón Khôi về nhà, lòng bà không thôi xót xa.
  • Lẵng quả thông
    Truyện ngắn của K.Paustovsky
  • Cừu đen
    “Tao khổ như thế này, mọi thứ tao làm đều thất bại là vì gánh nghiệp cho cái nhà này đấy mày biết không hả?".
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Hộp nghệ thuật - Số 2: Linh vật Mèo năm Quý Mão
    Từ ngàn xưa, người ta cho rằng linh lực phát ra từ loài mèo có khả năng mang lại nhiều niềm vui, may mắn cho người sở hữu mèo phong thủy. Chính vì thế, linh vật mèo được người ta nói đến rất nhiều, đặc biệt là trong thời điểm còn chưa đầy 02 tháng nữa là đến Tết Quý Mão như hiện tại.
  • Nỗi cô đơn hiện sinh trong thơ Hoàng Vũ Thuật
    Hoàng Vũ Thuật là một nhà thơ có sức viết bền bỉ, hầu hết những tác phẩm của ông đều được lấy chất liệu từ cuộc sống buồn vui của chính mình và những phận đời xung quanh. Với sự trải nghiệm của mình và sự sáng tạo riêng độc đáo, ông đã khắc họa nên những nỗi khổ đau phận người, nỗi cô đơn hiện sinh trong rất nhiều tác phẩm.
  • Tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người
    Sáng 29/11, Hội thảo quốc gia "Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới" khai mạc tại Hà Nội và kết nối trực tuyến tới hai điểm cầu Huế, Thành phố Hồ Chí Minh. Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa chủ trì Hội thảo.
  • Khu di tích Sóc Sơn
    Khu di tích Sóc Sơn là khu di tích đền Sóc hiện nay thuộc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội, cách trung tâm thành phố gần 40km.
  • Phường Phúc Diễn: Hoàn thành tốt các chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2022
    Năm 2022 là một năm được coi là thành công của Đảng bộ, Chính quyền và nhân dân UBND phường Phúc Diễn. Mặc dù gặp không ít khó khăn trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ về kinh tế - xã hội nhưng với sự quyết tâm của đội ngũ lãnh đạo, cán bộ cùng với sự đồng lòng của nhân dân, phường Phúc diễn đã đạt được những kết quả đáng mừng trên mọi mặt.
Đừng bỏ lỡ
  • Bản nhạc êm đềm có tên là Hà Nội
    Mười tám tuổi, lần đầu đến Thủ đô vào một ngày mùa hè, Hà Nội năm đó (1992) khác xa Hà Nội bây giờ nhưng những nét văn hóa truyền thồng thì vẫn không khác nhiều. Tôi được đi dạo những nơi mà nhiều bạn cùng trang lứa ở quê hương phải hàng chục năm sau mới có được.
  • Lễ hội hoa Mê Linh 2022
    Thông tin từ Sở Du lịch Hà Nội, từ ngày 9 đến 11/12, huyện Mê Linh (Hà Nội) sẽ tổ chức chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch, nổi bật là Lễ hội hoa Mê Linh để thu hút du khách.
  • Sau 10 năm, Hà Nội sắp có Khu phố đi bộ kết hợp ẩm thực ở Đảo Ngọc Ngũ Xá
    Người dân Hà Nội đang mong chờ sự kiện khai trương Khu phố ẩm thực đêm kết hợp đi bộ Đảo Ngọc Ngũ Xá (bán đảo Trúc Bạch) sắp tới đây.
  • Họp báo thông tin về Kỳ họp thứ 10, HĐND Thành phố khóa XVI
    Chiều 2/12, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội tổ chức họp báo thông tin về Kỳ họp thứ 10, HĐND Thành phố khóa XVI, diễn ra từ 7 đến 10/12/2022 tới. Đồng chí Phạm Quí Tiên, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố chủ trì hội nghị.
  • Khai mạc Liên hoan Xiếc quốc tế tại Hà Nội năm 2022
    Tối 2/12, tại Rạp Xiếc trung ương (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội), Liên hoan Xiếc quốc tế 2022 với sự tham gia của 9 đơn vị nghệ thuật trong nước và quốc tế đã chính thức khai mạc.
  • Bí thư Thành uỷ TP Hà Nội đối thoại với phụ nữ Thủ đô
    Sáng nay 30/11, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Thành uỷ TP Hà Nội Đinh Tiến Dũng chủ trì buổi đối thoại với phụ nữ Thủ đô năm 2022.
  • Khai mạc Kỳ họp thứ 17 Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể
    Tối 27/11/2022 (giờ địa phương), tại Thủ đô Rabat, Vương quốc Maroc, Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể long trọng tổ chức lễ khai mạc Kỳ họp thứ 17.
  • Phim "Tro tàn rực rỡ" giành giải lớn tại Liên hoan phim Ba châu lục
    Rạng sáng ngày 28/11 (giờ Việt Nam) tại khán phòng Stereolux, thành phố Nantes, Pháp diễn ra Liên hoan phim Ba châu lục (Festival des 3 Continents) 2022. Bộ phim "Tro tàn rực rỡ" của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên đã xuất sắc giành giải thưởng danh giá nhất Montgolfière d’or (Golden Baloon).
  • Chủ tịch nước biểu dương nhà văn trẻ Nguyễn Bình
    Chiều 28/11, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có buổi gặp với tài năng văn học trẻ Nguyễn Bình. Nguyễn Bình năm nay 21 tuổi, là du học sinh Việt Nam tại Mỹ. Anh là người được nhắc đến rất nhiều thời gian gần đây sau khi được Hội Nhà văn trao giải tác giả trẻ ở hạng mục Văn học dịch với tác phẩm dịch "Truyện Kiều" sang tiếng Anh năm 2021.
  • Cẩm nang tôi - có Hà Nội lâu rồi
    Có một Hà Nội rộng dài văn hiến, sắc nước hương trời luôn níu giữ trái tim tôi. Tôi chẳng có gì dành tặng cho mảnh đất ôn nhu đẹp đẽ ấy ngoài tấm thịnh tình của một người tỉnh lẻ chân quê. Yêu thương này tôi muốn nói. Nỗi nhớ này tôi muốn gọi. Hà Nội của tôi, ''quốc hồn quốc tuý'' của dân tộc Việt Nam tôi. Tâm thế ''rồng cuộn, hổ ngồi'' đã trải qua bao biến cố thăng trầm theo dấu hài lịch sử.
Bu Dịu
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO