Cách phân biệt Chùa, Đình, Đền, Miếu, Nghè, Điện, Phủ, Quán, Am

Theo Hành trình tâm linh| 21/08/2019 12:06

Không phải ai cũng hiểu được ý nghĩa của những địa điểm thờ cúng như đình, đền, chùa, miếu, phủ, quán, am...

Cho nên có rất nhiều người đi chùa mà không hiểu được ý nghĩa của việc đi chùa, ở gần nhà có cái đình mà cũng không hiểu vì sao cái đình lại “mọc” lên ở đó,…
Vì vậy, chúng tôi đã biên tập bài viết này để giúp bạn đọc dễ dàng phân biệt được các địa điểm thờ cúng khác nhau, hiểu được ý nghĩa của việc thờ cúng và những nhân vật được thờ cúng trong đó.
Chùa là gì?
Chùa là cơ sở hoạt động và truyền bá Phật giáo, là nơi tập trung sinh hoạt, tu hành và thuyết giảng đạo Phật của các nhà sư, tăng, ni. Mọi người kể cả tín đồ hay người không theo đạo đều có thể đến thăm viếng, nghe giảng kinh hay thực hành các nghi lễ Phật giáo.
Ở một số nơi, chùa cũng là nơi cất giữ xá lị và chôn cất các vị đại sư.
Đình là gì?
Đình là nơi thờ Thành hoàng của các làng, đồng thời là nơi hội họp, bàn việc của dân làng. Đình được coi là trung tâm sinh hoạt văn hóa gắn bó với một cộng đồng cư dân và mang đặc trưng của nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Cách phân biệt Chùa, Đình, Đền, Miếu, Nghè, Điện, Phủ, Quán, Am
Đình làng Đình Bảng. 

Thành hoàng là người có công với dân, với nước, lập làng, dựng ấp hay sáng lập nên một nghề (ông tổ của nghề). Dưới các triều vua thường có sắc phong cho Thành hoàng, vì hầu hết Thành hoàng đều có công với nước. Dân làng, hay phường hội đi lập nghiệp nơi khác cũng xây miếu, đền thờ Thành hoàng quê gốc của mình tại nơi ở mới.
Đền là gì?
Đền là công trình kiến trúc được xây dựng để thờ cúng một vị Thánh hoặc những nhân vật lịch sử được tôn sùng như thần thánh. Ở Việt Nam, phổ biến nhất là các đền thờ được xây dựng để ghi nhớ công ơn của các anh hùng có công với đất nước hay công đức của một cá nhân với địa phương được dựng theo truyền thuyết dân gian.

Cách phân biệt Chùa, Đình, Đền, Miếu, Nghè, Điện, Phủ, Quán, Am
Đền Kiếp Bạc.  

Các đền nổi tiếng có thể kể đến ở nước ta như Đền Hùng, đền Kiếp Bạc, đền Sóc, đền Trần… thờ các anh hùng dân tộc.
Đền Voi Phục, đền Bạch Mã, đền Kim Liên, đền Quán Thánh…thờ các vị thánh theo truyền thuyết dân gian.
Miếu là gì?
Miếu là một dạng di tích văn hóa trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có quy mô nhỏ hơn đền. Đối tượng được thờ ở miếu rất đa dạng, thể hiện ở tên gọi của miếu – tên gọi theo đối tượng được thờ thường phiếm chỉ và tượng trưng.
Ví dụ: miếu Cô, miếu Cậu, miếu thờ thần núi gọi chung là miếu Sơn thần, miếu thờ thần nước gọi là miếu Hà Bá hoặc miếu Thủy thần. Miếu thờ thần đất gọi là miếu thổ thần hoặc thần Hậu thổ.
Miếu thường được xây trên gò cao, nơi sườn núi, bờ sông hoặc đầu làng, cuối làng, những nơi yên tĩnh để quỷ thần có thể an vị, không bị mọi sự ồn ào của đời sống dân sinh. Ở một số nơi, trong các ngày giỗ thần như ngày sinh, ngày hóa (nhân thần), ngày hiện hóa (thiên thần) làng mở tế lễ, mở hội, nghinh rước thần từ miếu về đình. Tế lễ xong, lại rước thần về miếu yên vị.
Miếu nhỏ còn được gọi là Miễu (cách gọi của người miền Nam)
Nghè là gì?
Một hình thức của đền miếu, thờ thần thánh. Đây là kiến trúc thường có mối quan hệ chặt chẽ với một di tích trung tâm nào đó. Nghè có khi thờ thành hoàng làng ở làng nhỏ, được tách ra từ làng gốc như Nghè Hải Triều (Cẩm Giàng – Hải Dương).
Nghè cũng có thể là một ngôi đền nhỏ của một thần trong xã nhằm thích ứng với dân sở tại để tiện việc sinh hoạt tâm linh khi ngôi đền chính khó đáp ứng được nhu cầu thờ cúng thường nhật, như Nghè ở Trường Yên là một kiến trúc phụ của đền vua Đinh.
Hiện ngôi nghè cổ nhất được tìm thấy từ thế kỷ XVII.
Điện thờ là gì?

Điện là sảnh đường cao lớn, thường chỉ chỗ Vua Chúa ở, chỗ Thần Thánh ngự. Như vậy Điện thờ là một hình thức của Đền, là nơi thờ Thánh trong tín ngưỡng Tam tứ phủ. Tuy vậy quy mô của Điện nhỏ hơn Đền và Phủ, lớn hơn so với Miếu Thờ. Điện thông thường thờ Phật, thờ Mẫu, Công đồng Tam tứ phủ, Trần Triều và các vị thần nổi tiếng khác.
Điện có thể của cộng đồng hoặc tư nhân. Trên bàn thờ thường có ngai, bài vị, khám, tượng chư vị thánh thần và các đồ thờ khác: tam sơn, bát hương, cây nến, đài, lọ hoa, vàng mã,…
Phủ là gì?
Phủ là đặc trưng của tín ngưỡng thờ Mẫu (tín ngưỡng bản địa của người Việt Nam). Một số nơi thờ tự (ở Thanh Hóa) gọi đền là phủ. Có thể hiểu Phủ là nơi thờ tự Thánh Mẫu khá sầm uất, mang tính chất trung tâm của cả một vùng lớn, vượt ra ngoài phạm vi địa phương, thu hút tín đồ khắp nơi đến hành hương (tương tự như chốn Tổ của sơn môn đạo Phật).
Ngôi phủ sớm nhất còn lại hiện biết là điện thờ các thần vũ nhân ở chùa Bút Tháp, có niên đại vào giữa thế kỷ XVII.
Quán là gì?
Quán là một dạng đền gắn với đạo Lão (Đạo giáo). Vào các thế kỷ XI và XIV đạo Lão ở Việt nặng xu hướng thần tiên nên điện thờ thực chất giống như một đền thờ thần thánh.
Cách phân biệt Chùa, Đình, Đền, Miếu, Nghè, Điện, Phủ, Quán, Am
Bích Câu đạo quán. 

Sang tới thế kỷ XVI và XVII, sự khủng hoảng của Nho giáo đã đẩy một số nhà Nho và một bộ phận dân chúng quan tâm nhiều tới Lão giáo, và điện thờ đạo Lão có nhiều sự phát triển mới, với việc thờ cúng các thần linh cơ bản theo Trung Hoa.
Đó là Tam thanh (Nguyên Thủy Thiên Tôn, Linh Bảo Đạo Quân, Thái Thượng Lão Quân), Ngũ Nhạc mà nổi lên với Đông Phương Sóc và Tây Vương Mẫu, rồi Thánh Phụ, Thánh Mẫu. Cửu Diệu Tinh Quân (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, Mặt Trời, Mặt Trăng, Hồ phủ, Kế đô) đồng thời trên chính điện cũng có cả tượng của Hoàng Quân giáo chủ (Ngọc Hoàng).
Có thể kể tới các quán điển hình như: Hưng Thánh Quán, Lâm Dương Quán, Hội Linh Quán, Linh Tiên Quán… đều ở Hà Tây cũ (nay là Hà Nội). “Thăng Long Tứ quán” bao gồm: Chân Vũ quán (tức đền Quán Thánh ở phố Quán Thánh); Huyền Thiên cổ quán (nay là chùa Quán Huyền Thiên ở phố Hàng Khoai); Đồng Thiên quán (nay là chùa Kim Cổ ở phố Đường Thành); Đế Thích quán (nay là chùa Vua ở phố Thịnh Yên).
Am là gì?
Hiện được coi là một kiến trúc nhỏ thờ Phật. Gốc của Am từ Trung Quốc, được mô tả như ngôi nhà nhỏ, lợp lá, dùng làm nơi ở của con cái chịu tang cha mẹ, về sau đổi kết cấu với mái tròn, lợp lá, làm nơi ở và nơi đọc sách của văn nhân. Từ đời Đường, Am là nơi tu hành và thờ Phật của ni cô đặt trong vườn tư gia.
Với người Việt, Am là nơi thờ Phật (Hương Hải am tức Chùa Thầy, Thọ Am tức Chùa Đậu – Hà Tây…) cũng có khi am là ngôi miếu nhỏ thờ thần linh của xóm làng – Vào thế kỷ XV (thời Lê sơ) là nơi ở tĩnh mịch để đọc sách làm thơ của văn nhân. Miếu thờ thần linh ở các làng hoặc miếu cô hồn ở bãi tha ma cũng gọi là Am.
(0) Bình luận
  • Triển lãm “Dấu xưa văn hiến” tại Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám
    Triển lãm “Dấu xưa văn hiến” đang diễn ra tại Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cho thấy tiềm năng nghệ thuật dồi dào từ các di sản văn hóa của dân tộc. Ở đó, tài năng và tình yêu dành cho vốn cổ, những giá trị truyền thống của dân tộc được thỏa sức sáng tạo và thăng hoa.
  • Triển lãm 3D "Thưởng - phạt: Chuyện xưa chưa cũ"
    Nhằm giúp công chúng hiểu hơn về bài học dùng người và thuật trị quốc của tiền nhân, ngày 11/1, Trung tâm Lưu trữ quốc gia 1 ra mắt Triển lãm 3D với chủ đề “Thưởng - Phạt: Chuyện xưa chưa cũ”.
  • Triển lãm "Sắc Xuân" qua sưu tập tranh dân gian Tứ bình
    Sáng ngày 06/01, Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM và Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khai mạc triển lãm “Sắc xuân” qua sưu tập tranh dân gian Tứ bình của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhằm giới thiệu những tác phẩm đặc sắc đến người yêu nghệ thuật phương Nam.
  • Trưng bày “Hà Nội 1972 - Khát vọng hòa bình”
    Sáng 27/12, Bảo tàng Hà Nội khai mạc Trưng bày “Hà Nội 1972 - Khát vọng hòa bình” nhằm kỷ niệm 50 năm Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” (12/1972 - 12/2022).
  • 46 tác phẩm giành giải tại Cuộc thi ảnh nghệ thuật về Hà Nội
    Ngày 24/12, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức tổng kết, trao giải và khai mạc Triển lãm ảnh nghệ thuật “Hà Nội - Khát vọng phát triển” năm 2022 tại Rạp Kim Đồng (Hoàn Kiếm).
  • Nhóm họa sĩ T5 hội ngộ với triến lãm lần IV
    Từ ngày 17/12 đến ngày 23/12/ 2022 tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài sẽ diễn ra triển lãm T5 của nhóm họa sĩ Nguyễn Văn Cường, Phạm Hồng Phương, Nguyễn Hải Nam, Bùi Trọng Dư và Khổng Đỗ Duy. Đây là lần thứ 4 các họa sĩ cùng hội ngộ trong một triển lãm chung.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • [Infographic] Nhà thơ Xuân Quỳnh: Sống mãi một cõi tình thơ
    Xuân Quỳnh là nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam với những vần thơ gắn liền với dòng chảy văn nghệ và đời sống tinh thần của nhiều thế hệ, được đánh giá là một trong những nhà thơ tình hàng đầu của thời kỳ hiện đại.
  • Hà Nội trong tôi
    Một ngày mùa thu năm 2017, tôi lơ đãng nhìn ra ngoài bờ sông từ tầng 15 của tòa cao ốc. Bỗng cảm thấy muốn đi đâu đó thật xa và hình ảnh thủ đô xẹt qua tâm trí tôi. Và chuyến hành trình lần đầu của một người con từ miền Nam xa xôi bắt đầu từ lúc đó. Có lẽ trong lòng tôi đã để dành một khoảng trống riêng cho Hà Nội.
  • Có một Hà Nội trong trái tim tôi
    Hà Nội, những con đường, những phố phường nơi tôi từng đi qua, từng ở lại, nơi có kỉ niệm của một thời tuổi trẻ dù Hà thành không phải nơi tôi sinh ra.
  • Lấy ý kiến về xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học
    Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố để lấy ý kiến góp ý dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 03/2022/TT-BGDĐT ban hành quy định về việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và chỉ tiêu tuyển sinh cao đẳng ngành giáo dục mầm non.
  • Thí sinh được đăng ký không giới hạn số lượng nguyện vọng đại học
    Thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến đầu tháng 2/2023, đã có hơn 50 cơ sở đào tạo trên cả nước công bố đề án tuyển sinh đại học năm 2023.
Đừng bỏ lỡ
  • Đền Hát Môn
    Đền mang tên địa danh của thôn Hát Môn, xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, ngoại thành Hà Nội. Nhân dân địa phương thường gọi là đền Hai Bà, cách trung tâm Hà Nội khoảng 35km về phía tây bắc. Từ Hà Nội, theo Quốc lộ 32, đến ngã ba Quai Chè rẽ phải khoảng 8km là tới di tích.
  • Ra mắt ấn phẩm “9 Bảo vật quốc gia ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam”
    Cuốn sách “9 Bảo vật quốc gia ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam” do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Nhà Xuất bản Mỹ thuật thực hiện vừa ra mắt bạn đọc.
  • “Nhịp điệu mới” của Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 21
    Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 21 đã diễn ra lần đầu tiên tại Hoàng thành Thăng Long vào dịp Nguyên tiêu - ngày Rằm tháng Giêng (ngày 5/2/2023) với chủ đề “Nhịp điệu mới” do Hội Nhà văn Việt Nam chủ trì và Hoàng thành Thăng Long đồng tổ chức.
  • Lần đầu tiên Nhà hát Lớn Hà Nội công chiếu vở ballet kinh điển "Paquita"
    Vào tối 18/2 tới đây, vở ballet kinh điển 'Paquita' sẽ được công diễn tại Nhà hát lớn Hà Nội với sự tham gia của 46 diễn viên nhí độ tuổi từ 5 tới 16 tuổi.
  • Ra mắt cuốn sách của Tổng Bí thư về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
    Sáng 2/2, Ban Nội chính Trung ương phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Lễ ra mắt cuốn sách "Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh" của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng - Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.
  • Tổ chức chương trình nghệ thuật “Đảng là niềm tin tất thắng”
    Ngày 03/02, tại sân khấu ngoài trời khu vực đền Bà Kiệu (phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức chương trình nghệ thuật “Đảng là niềm tin tất thắng” lúc 20 giờ.
  • Cân bằng giữa nghiên cứu và sáng tác: Ta còn thơ
    “Sống thơ” là chủ đề của buổi tọa đàm hướng tới Ngày Thơ Việt Nam 2023, do Khoa Viết văn – Báo chí, trường Đại học Văn hóa Hà Nội tổ chức sáng ngày 3/2/2023 tại phòng đọc của Khoa. Buổi tọa đàm do Tiến sĩ Mai Anh Tuấn dẫn dắt, cùng những giao lưu chia sẻ từ hai nhà thơ trẻ là Nguyễn Thị Thuý Hạnh và Lý Hữu Lương.
  • Ra mắt tập 2 bộ tiểu thuyết “Nước non vạn dặm” về Chủ tịch Hồ Chí Minh
    Sáng 1/2, Hội đồng Lý luận, phê bình Văn học, nghệ thuật Trung ương phối hợp với Nhà xuất bản Văn học và Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Liên Việt tổ chức gặp mặt, trao đổi với báo chí về tập 2 của bộ tiểu thuyết Nước non vạn dặm với tên gọi “Lênh đênh bốn biển” của nhà văn Nguyễn Thế Kỷ.
  • [Infographic] Những danh nhân Việt Nam sinh năm Mão
    Nhân dịp đầu năm Quý Mão, Tạp chí điện tử Người Hà Nội xin giới thiệu một số danh nhân tiêu biểu được sinh vào năm Mão trong lịch sử Việt Nam.
  • "Người thương nhớ thương" - Khúc ca mới về Huế
    Đây là bài hát cuối cùng của Tào Khánh Hưng khép lại một năm nở rộ tài năng âm nhạc của một người viết nhạc "tay ngang" - Nhà báo, Phó Tổng biên tập Báo Xây dựng họ “Tào”, dòng họ hiếm hoi của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Tôi là một trong số ít được nghe bản demo bài "NGƯỜI THƯƠNG NHỚ THƯƠNG" do chính tác giả tự... “lên giọng”.
Cách phân biệt Chùa, Đình, Đền, Miếu, Nghè, Điện, Phủ, Quán, Am
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO