Cốt cách riêng của phở Hà Nội

Hải Đăng| 15/01/2023 09:35

Người xưa có nói cuộc đời ai rồi cũng phải trải qua quy luật "Sinh, lão, bệnh, tử” như một phần tất yếu của kiếp nhân sinh. Thế nhưng có những quán phở đã tồn tại qua bao nhiêu thăng trầm của thời cuộc, truyền đời qua nhiều thế hệ mà vị của phở vẫn giữ nguyên thủy như ngày đầu, không thay đổi, không lẫn lộn, không hòa tan vào đâu được.

6.jpg
Phở chính là sự sáng tạo của người Việt khi giao lưu với văn hóa ẩm thực Pháp

Đó chính là cái tình cái nghĩa từ món ăn khoái khẩu của người Việt chúng mình, mà tôi hay gọi là cốt cách riêng của phở!

Tôi được biết Oxford là một trong những bộ từ điển uy tín hàng đầu của thế giới. Mỗi năm, bộ từ điển đều bổ sung thêm những từ ngữ phổ thông mà các quốc gia đang sử dụng. Tính đến thời điểm hiện tại, tiếng Việt có 3 từ ngữ được công nhận trong từ điển của Oxford là: Ao dài, Pho và Banh mi (Áo dài, Phở và Bánh mì). Mọi người có biết cuốn từ điển của nhà ngôn ngữ học Alexandre de Rhodes năm 1651 còn không có từ phở, mà từ sau 2020 người nước ngoài nào muốn ăn phở cũng cần phải biết tiếng Việt, quá là ghê ghớm phải không!

Người ta hay tranh luận về nguồn gốc của phở, còn tôi thì chỉ quan tâm đến dư vị còn lại khi ăn xong một tô phở yêu thích của mình. Rõ ràng nhu cầu của mỗi con người khác nhau thì việc đánh giá ngon hay dở là chuyện “làm dâu trăm họ”. Nó giống như việc người Pháp dịch phở là pot au feu. (pô- tô -phơ). Pot au feu - món súp hầm thịt bò là món ăn truyền thống của Pháp. Phở chính là sự sáng tạo của người Việt khi giao lưu với văn hóa ẩm thực Pháp. Sự biến từ những từ đa âm thành từ đơn âm là cách Việt hóa các từ Pháp. Người bồi bếp đã đọc chữ cuối feu thành phở. Từ đó có từ “phở”.

Tôi ăn phở ở nhiều nơi vì bản thân là một người thích xê dịch, thích khám phá món phở và tôi rất ngưỡng mộ những người làm nghề bằng cái tâm, hết lòng vì món phở. Giống như một cô nấu phở dù xuân – hạ – thu – đông vẫn đều tay lặp đi lặp lại ngần ấy thao tác, vẫn không bỏ sót một công đoạn nào khi làm phở cho thực khách. Tôi bỗng nhận ra đó là bậc thầy của sự nhẫn nại nhưng vẫn đầy tính chuyên nghiệp. Những con người như thế không chỉ đơn thuần là chuyện kinh doanh, buôn bán chỉ để kiếm tiền hay mưu sinh. Mà thực tâm họ yêu thích công việc của mình, say mê với món ăn mà mình hiểu rõ hơn ai hết, đem hồn cốt tay nghề vào từng tô phở như một phản xạ vô điều kiện.

Giống như mỗi lần đi du lịch tôi biết một thành phố xa xôi đang phục vụ những món tủ của người Việt cũng giống như mình chứng kiến niềm hy vọng thịnh vượng của người Việt nơi hải ngoại. Bất cứ nơi nào có người Việt mình, ở đó có phở. Tôi lại ăn để trải nghiệm và kể chuyện phở như câu chuyện tự hào của dân tộc mình.

Ngẫm lại để thấy một người thợ cả đời lao động sẽ được công nhận tay nghề, lên bậc, lên lương. Một người nghệ sĩ say mê lao động nghệ thuật sẽ được phong tặng các danh hiệu cao quý và những danh hiệu “nhân dân” khác. Thế nhưng người bán phở có đứng bán suốt đời thì vẫn là người bán phở. Vậy điều họ mong mỏi nhất là gì? Chắc chắn đó là giữ lại “cốt cách riêng của tô phở” mà mình mang bán bao năm qua.

So sánh nào cũng khập khiễng, nhưng hãy nhìn xem gã khổng lồ Apple có làm thế giới điên đảo với Iphone và công nghệ Face ID đầy mê hoạch thì cũng chỉ nhận diện được một con người cụ thể, một cá thể riêng lẻ. Nhưng chủ một quán phở dù mỗi ngày có bán hàng trăm tô, dù có hàng trăm thực khách ghé quán đi chăng nữa, chỉ cần tai nghe thấy “Vẫn như cũ nhé”, thì biết ngay phải làm tô phở như thế nào. Đó chính là niềm tự hào, là tâm huyết một đời người dành cho món phở, chẳng có công nghệ nào so sánh được hết.

8.jpg
Bất cứ nơi nào có người Việt mình, ở đó có phở

Đối với tôi phở trở nên quá quen thuộc, giống như một thói quen thường ngày, mà dường như đôi lúc tôi quên mất là thói quen đó có tồn tại. Nó giống như việc uống một cốc nước, hay lựa chọn một chiếc áo để mặc trước khi ra đường, quen đến mức có khi chẳng cần nghĩ đến mà cứ thế làm trong vô thức.

Nhắc đến món phở tôi lại nhớ đến khoảng lặng của thời gian chống dịch Covid-19. Chỉ đến khi dịch bệnh xảy ra, cuộc sống đảo lộn mới thấy được ăn đúng sở thích là điều tuyệt vời nhất. Khi thành phố ở trong tình trạng giãn cách vài tuần, một tháng, rồi nhiều tháng không được ra ngoài ăn món phở quen thuộc, cũng như nhiều người tôi nhớ phở. Nỗi nhớ đó lớn dần lên và phải khỏa lấp nó bằng những ký ức.

Những group về phở trên mạng xã hội bỗng đông thành viên hơn, nhiều bài viết hơn, ảnh cũng nhiều và đẹp hơn. “Review Phở”, “Nghiện Phở”, “Công thức nấu phở”, “CLB Tuần Phở”, “Đạo Phở”, “Phở Hà Nội”, “Nhóm Phở”… chỉ là một số nhóm, trang tiêu biểu về phở, trong số rất nhiều trang, nhóm, hội chỉ chuyên về món ăn được rất nhiều người yêu thích này.

Người ta cùng nhau kể về món phở yêu thích hợp khẩu vị của mình. Có hàng trăm quán phở đáp ứng những loại khẩu vị khác nhau, thì cũng có hàng nghìn bài viết kể về những quán phở mang hương vị riêng mà mình yêu thích ấy.

Tự nhiên viết đến đây khóe mắt tôi lại đọng nước, có gì đó tan vỡ nhói cả tim. Cậu tôi trước khi về cõi vĩnh hằng thường nhờ “Mua cho cậu một tô phở tái gân” mỗi buổi sáng. Có lẽ nhiều người thấy chuyện này bình thường, còn với tôi đó là những cảm xúc khó diễn đạt. Cậu bị ung thư rồi bị Covid-19 khiến bệnh tình ngày càng trở nặng. Những ngày cuối đời không thể ăn uống gì được nữa, tôi mua phở về cho cậu nhưng có ăn được đâu, chỉ để ngửi mùi thơm lấy hương lấy hoa, ngửi cái mùi mà cậu mê đắm, nghĩ lại thương cậu quá!

Một món ăn đặc trưng của Việt Nam rất có thể có cả ảnh hưởng của Pháp và Trung Quốc, nhưng đó là cái mâu thuẫn của văn hoá. “Feu” hay “fen”, “phở” là thứ không thể phai mờ của bản chất Việt chính vì nó kết hợp ảnh hưởng nước ngoài. Giống như đất nước có lịch sử bị chinh phục bởi các thế lực và người dân phải liên tục thích nghi để sinh tồn, món phở có nguồn gốc từ rất nhiều di sản song vẫn giữ được hương vị đặc trưng của Việt Nam. Kể từ khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, món ăn cũng như người Việt di cư trở thành một âm vị toàn cầu.

Ẩm thực là văn hóa của một dân tộc. Nếu ai đó gõ từ "phở", họ sẽ thấy hàng chục nghìn lượt tìm kiếm đưa ra công thức nấu món phở, và các nhà văn, nhà phê bình nhiệt tình công bố các bài viết, cả các bài báo học thuật về nguồn gốc của phở... Nhờ có phở, nhiều người Việt di cư đến mọi nơi tìm thấy một cảm giác an ủi khi biết rằng hương phở ngon lành cũng đã lan tràn cả thế giới. Thế nên tôi chắc chắn phở là một vinh danh trong văn hóa ẩm thực Việt trong quá trình giao lưu với văn hóa ẩm thực, phở cũng có cốt cách riêng đấy ạ!.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Hải Đăng. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.
Bài liên quan
  • Lương duyên xứ Nghệ - Hà thành
    Không hiểu vì đâu mà ta cứ bâng khuâng về một sợi dây vô hình níu buộc giữa mảnh đất kinh kỳ nghìn năm với xứ Nghệ quê mình. Vùng đất khắc khổ bị kẹt giữa núi và biển, quanh năm lầm lũi và căng thẳng với gió Lào và bão lụt ấy có gì vương vấn với hào hoa, thanh lịch của Tràng An?
(0) Bình luận
  • Phong vị Hà thành
    Kể từ khi Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư, Ninh Bình về Thăng Long cho đến nay đã hơn 1000 năm. Trong suốt chiều dài lịch sử ấy Thăng Long - Hà Nội đã thu hút nhân tài, thợ thuyền bách nghệ và thương nhân từ khắp bốn phương để rồi chắt lọc, hun đúc lại, tạo nên nét tinh hoa của đất kinh kỳ. Trong những nét tinh hoa ấy, không thể không nhắc tới ẩm thực Hà thành.
  • Cà phê Phố, nét văn hóa đặc trưng của người Hà Nội
    Nhắc đến Cà phê, từ Sài Gòn hoa lệ ngược Cố đô Huế uy nghi và ra đến với Thủ đô Hà Nội văn hiến thì ở đâu đâu cũng có. Tuy vậy mỗi nơi sẽ mang đến một hương vị và sự tinh tế trong mỗi giọt đắng khác nhau..
  • Bia cốm Hà Nội, bạn thử chưa?
    Nhắc tới mùa thu Hà Nội, bất kỳ ai cũng sẽ nhớ tới một thức quà đặc trưng, được coi là đặc sản chỉ có vào dịp này trong năm, đó là cốm.
  • Phố Ngũ Xã, quận Ba Đình, Hà Nội.
    Phố Ngũ Xã nối ngã tư Phó Đức Chính - Châu Long với khu bán đảo bên bờ hồ Trúc Bạch.
  • Phố Nguyên Khiết, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.
    Từ đường Trần Nhật Duật (đê sông Hồng) đến số nhà 118 Công ty May Hoàng Mai.
  • Phố Ngụy Như Kon Tum, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
    Từ số nhà 160 Khuất Duy Tiến cắt ngang qua các đường Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng đến số nhà 116 Nhân Hòa, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thăng Long - Hà Nội, mạch nguồn cảm xúc
    Nhà Lý coi đạo Phật là Quốc giáo nên không ít những nhà sư giỏi giang được mời về làm tham mưu, giúp rập cung đình như Nguyễn Minh Không, Từ Đạo Hạnh, Đào Cam Mộc…
  • Chờ đón những bứt phá
    Một mùa xuân mới đã đến, mùa xuân của một khởi đầu mới sau hơn 2 năm vì đại dịch, cả nước chúng ta phải thực hiện giãn cách xã hội. Với anh chị em văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội lại càng thấy mới mẻ trên chặng đường đầu của nội dung Hội nghị Văn hóa toàn quốc - Tháng 11/2021.
  • Chuyện kể bên dòng Đại Lan
    Sông Hồng chảy vào Việt Nam, từ Hà Khẩu, Lào Cai đến cửa Ba Lạt, Nam Định dài 556km. Dòng sông thân thuộc có nhiều tên gọi, gắn với những vùng đất mà sông chảy qua.
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hội Lim nghiêm cấm hát quan họ ngửa nón xin tiền, không hát văn nhảy đồng
    Đó là các nội dung được ban tổ chức Lễ hội vùng Lim xuân Quý Mão 2023, huyện Tiên Du (Bắc Ninh) nghiêm cấm tại hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, tức mùng 2 và mùng 3/2 dương lịch.
Đừng bỏ lỡ
  • Phố ông đồ
    Phố ông đồ
  • Cảm ơn ạ, thủy tiên!
    Một trong những thú vui cuối năm của tôi là mũ áo sùm sụp, đan tay người thương rồi dạo Đồng Xuân trong gió lạnh cạn mùa. Gạn chút năm cũ với mây xám đêm dài, với chè chén bên Gầm Cầu, thật không khác gì được sắm Tết trong cái nhớ Tết. Tết của chuyện kể hiền như thần thoại, của mùi vị óng ánh bên trong ván cửa lùa, của thú chơi tài tử hào hoa, của mùi pháo cũ tiễn nhiều năm cũ.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • “Mùa xuân dâng Đảng” qua những trang sách, báo
    Hướng tới kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), mừng xuân Quý Mão 2023, Thư viện quốc gia Việt Nam tổ chức trưng bày tư liệu sách, báo với chủ đề “Mùa xuân dâng Đảng” tại 31 Tràng Thi (quận Hoàn Kiếm).
  • Hà Nội: Hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội cho ý kiến vào cuối năm 2023
    UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về nghiên cứu, đề xuất chính sách, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và theo dõi đánh giá tình hình thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023.
  • Thủ tướng đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023
    Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 27/1/2023 đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
  • "Dấu ấn thành Nam": Những mốc son trong dòng lịch sử dân tộc
    Ngày 28/1, tại không gian văn hóa Bảo tàng tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Dấu ấn thành Nam". Sự kiện do Bảo tàng tỉnh Nam Định và Trung tâm lưu trữ quốc gia I thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước phối hợp tổ chức.
  • Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân Qúy Mão 2023
    Ngày 29/1 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân 2023 - New year concert 2023 do Bộ Công an chỉ đạo tổ chức nhân kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2023) và đón xuân Quý Mão 2023. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Truyền hình CAND (kênh ANTV).
  • Chủ tịch TP. Hà Nội gửi thư khen 6 huyện về triển khai dự án Vành đai 4
    Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa gửi thư khen 6 huyện: Thanh Oai, Đan Phượng, Sóc Sơn, Mê Linh, Thường Tín, Hoài Đức về triển khai dự án Vành Đai 4 - Vùng Thủ đô.
  • Quyết liệt bảo đảm an toàn Lễ hội và hoạt động vui xuân của nhân dân sau Tết Nguyên đán
    Ngày 26/01/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, tận tụy với công việc, ngày đêm căng mình với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
Cốt cách riêng của phở Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO