Hồ Tây thấp thoáng mái chùa

Văn Hậu| 23/11/2022 16:19

Hồ Tây xưa nay lắng đọng biết bao thăng trầm của lịch sử. Thăm cảnh Hồ Tây, ta có thể đến các làng nghề, làng hoa: Nghi Tàm, Quảng Bá, Nhật Tân, Phú Thượng... Và hình ảnh thu nhỏ của lịch sử đất Việt ghi lại trong di sản hữu thể, nơi các ngôi chùa chung quanh Hồ Tây các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn.

chua-tran-quoc-3-e1513304483276(1).jpg
Chùa Trấn Quốc

Chùa Trấn Quốc là ngôi chùa vào loại cổ nhất ở nước ta, tương truyền có từ đời Lý Nam Đế (544 - 548). Thuở ấy, chùa được dựng sát bờ sông Cái (sông Hồng), có tên Khai Quốc (mở nước). Đến đời Lê Thái Tông (1440-1442), đổi gọi là chùa An Quốc. Đời Lê Kính Tông (1600 - 1618): bãi sông lở, dân dời chùa vào hòn đảo Cá Vàng giữa Hồ Tây (địa điểm hiện nay) nơi các vua Lý dựng cung Thuý Hoa; đời Trần đã dựng điện Hàm Nguyên. Đời Lê Hi Tông (1680 -1705) gọi là chùa Trấn Quốc. Khoảng thế kỷ 15 (hoặc 17), do đắp đê Cổ Ngư nối đê với đảo Cá Vàng...

Chùa hiện giữ được lối kiến trúc độc đáo khác với nhiều chùa: phía trước là nhà bái đường, rồi đến nhà tam bảo, phía sau mới là hai dãy hành lang. Thập điện và gác chuông. Trong chùa có một số tượng đẹp, đáng chú ý nhất là pho tượng Thích Ca nhập niết bàn bằng gỗ thếp vàng. Có giá trị như tượng chùa Phổ Minh (Nam Định).

Bia năm 1639 do trạng nguyên Nguyễn Xuân Chinh soạn, ghi việc trùng tu chùa Trấn Quốc. Bài ký trên bia chùa Thiên Niên (1893) ở Trích Sài khắc :

Hồ Tây, trước kia là khu rừng rậm rạp mọc toàn gỗ lim. Trong rừng có hòn núi nhỏ, có con cáo 9 đuôi đã thành tinh ẩn náu trong hang núi đó, thường thường hiện hình làm hại người và vật, đã lâu ngày không trừ được.

Vua Tiền Lý Nam Đế làm lo, sai 2 công chúa đi học pháp thuật để trừ hại cho dân. Hai công chúa tu luyện 3 năm, kết quả chưa thành. Cáo yêu càng quấy nhiễu dữ. Hai công chúa xin sang phương Bắc học đạo. Thuyền đi đến sông Nguyệt Đức, buổi chiều gặp một vị đại tiên. Tiên nói: “Ta nghe hai công chúa có chí trừ yêu quái mà hồ tinh lọt lưới, ẩn nấp chưa trừ được. Vậy ta đến giúp để cứu dân”. Hai công chúa mừng lắm; đón vị đại tiên về và vào tâu vua cha. Vua cho mời vị tiên, hỏi tường tận về pháp thuật. Tiên ông bảo hãy chuẩn bị lập đàn ở nơi cao ráo, sạch sẽ, dựng 8 cửa, 8 tháp như hình Bát trận đồ. Tiên dạy hai công chúa tất cả những bí quyết phù trú. Trong khoảng trăm ngày, việc học tập đã thành thạo. Bèn chọn ngày tốt, xem địa thế lập đàn, trừ yêu. Dùng cờ và lọng ngũ sắc, mỗi thứ 100 cái. Rước vị Huyền Chân Đại Đế ở phương Bắc chủ trì đàn trấn yêu, lại dựng miếu thờ vĩnh viễn, để yêu quái sau khi bắt được, không thể lại hiện hình, tác quái. Vua theo lời, lập 3 đàn, đàn giữa thờ thiên - địa - thần kỳ do vị đại tiên chủ trì, đàn tả thờ dương thần, đàn hữu thờ âm thần do hai công chúa phụng lễ.

Đến ngày lễ đàn, tiên ông một tay cầm bùa, một tay cầm kiếm, chỉ vào trước núi đá. Bỗng thấy yêu cáo từ trong hang núi nhảy vọt ra. Đá núi đổ xuống, sóng nước sôi lên, bắn tung bốn phía. Rừng lim sụt xuống. Tất cả biến thành hồ nước. Đất sụt đến tận bên cạnh đàn thờ. Trong đàn lửa bốc lên, cờ, lọng bị cháy hết. Phía trên đám lửa kết thành một làn mây đen bay lên lưng chừng trời. Tiên ông bắt trói cáo yêu bay lên không trung. Sau không thấy nữa, chỉ còn hai công chúa bắt quyết ngồi ở đàn, lửa chẳng hề bén đến thân thể”. Miếu thờ hai công chúa hiện vẫn còn ở Trích Sài, phường Bưởi và Xóm Nghiễm Phúc, phường Quan Hoa.

cong-tam-quan-chua.jpg
Chùa Kim Liên

Chùa Kim Liên ở thôn Nghi Tàm, phường Quảng An. (Đại Bi tự), xây dựng từ năm 1639 ,trên nền cũ của cung Từ Hoa, nơi con gái vua Lý Thần Tông ở, cùng cung nữ trồng dâu nuôi tằm đầu thế kỷ 12. Nơi đây, sau thành trại tằm tang nên có tên là Nghi Tàm. Chùa còn có thời kỳ gọi là Đống Long. Năm 1771, thời Lê, Chúa Trịnh Sâm sai quan quân dỡ chùa Bảo Lâm ở phía Tây Thăng Long đem về tu sửa thêm vào chùa và đặt tên mới là Kim Liên. Năm Quang Trung thứ 5 (1792) chùa được tu bổ lại có dáng vóc như ngày nay.

Chùa kiến trúc theo kiểu chữ Tam, rất cổ kính. Bên ngoài là tam quan, một công trình kiến trúc giá trị. Nếp chùa thứ nhất và thứ nhì trông về hướng Tây, riêng nếp thứ ba lại áp lưng vào nếp thứ nhì, quay mặt về hướng Đông.

chuaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa.jpg
Chùa Quảng Bá

Chùa Quảng Bá, phường Quảng An (Quảng Bố Tự), còn gọi là chùa Long Ẩn. Chùa do công chúa Ngọc Tú, vợ chúa Trịnh Tráng (1623-1657) xây dựng từ năm Vĩnh Tộ thứ 10 (1628). Thời Nguyễn, đổi là Sùng Ân rồi Hoàng Ân. Tiến sĩ Vũ Tông Phan (thế kỷ 19) vịnh cảnh chùa:

Lá thuyền nhè nhẹ ghé thăm chùa

Sắc nước hương hoa chim hót đua

Hóng mát tắm ven vòm lá rậm

Một bầu thế giới biết đâu thu.

Về thăm vùng Bưởi, ta gặp một vùng đất đầy ắp huyền thoại và di tích chùa chiền. Chùa Vĩnh Khánh có tấm bia cổ (1668). Năm 1964 - 1972 Thành uỷ Hà Nội đặt hầm chỉ huy ở đây để chỉ đạo chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ.

tinh-lau.jpg
Chùa Tĩnh Lâu

Chùa Tĩnh Lâu (Thanh Lâu) có từ thời chúa Bình An (Trịnh Tùng). Năm 1620, chúa cho khắc bia để bảo vệ cảnh quan và ruộng chùa. Năm 1793 thời Cảnh Thịnh, chùa được trùng tu lớn. Năm 1799, đúc chuông. Năm 2000 trùng tu Tam quan và cảnh chùa.

Dạo quanh một vòng Hồ Tây, khách du bâng khuâng thi tứ:

Buồm nửa lá trăng thanh gió dịu

Chiều đâu một tiếng chuông rơi

Tây Hồ cảnh đẹp biết mấy mươi...

                (Nguyễn Công Trứ)

Bao mái chùa quanh Hồ Tây ghi lại dấu chân của nhiều phái Thiền ở Thăng Long và đất Việt: Chùa Trấn Quốc (phái Tào Động), chùa Vạn Ngọc (phái Trúc Lâm), chùa Kim Liên (phái Bạch Liên). Nhà thơ Nguyễn Đức Lưu người Nghi Tàm xúc động tuôn trào khi nghe văng vẳng tiếng chuông chùa Hồ Tây:

Chim đàn giọt nắng trong veo

Vườn trưa nâng chén, lá chèo lửng lơ

Chuông chùa ngân tiếng chuông xưa

Đâu trăng bến Trúc, ngẩn ngơ đi tìm./.

Tác phẩm tham dự cuộc thi viết "Hà Nội và tôi" của tác giả Văn Hậu. Thông tin về cuộc thi xem tại đây.
Bài liên quan
  • Vị ngọt ngào trong buổi chiều đông
    Người ta thường thích mùa xuân bởi sự ấm áp, và những gam màu sặc sỡ; hay mùa hè mùa của những chuyến đi bổ ích, lý thú. Còn tôi lại có sở thích gàn dở khác người. Tôi yêu mùa đông với cái rét tái tê; cảnh vật tiêu điều, xơ xác. Tôi yêu những buổi chiều mùa đông lất phất những chùm mưa bụi bay bởi nó đánh thức tôi trở về kí ức ngọt ngào của tuổi trẻ. Tôi nhớ về anh cùng những buổi chiều đông ngọt ngào ngày ấy.
(0) Bình luận
  • Hà Nội - Những người tôi mới gặp
    Sân bay Nội Bài đón tôi bằng giai điệu thân thương ngay khi máy bay đang chuẩn bị hạ cánh: "Dù có đi bốn phương trời, lòng vẫn nhớ về Hà Nội". Vâng, đây là chuyến đi Hà Nội đầu tiên của tôi sau bao ngày ước mơ, háo hức.
  • Phở Hà Nội - Ngon đến không vội
    Cứ ra Hà Nội là y như rằng tôi phải đi tìm phở để ăn, quán phở quen thuộc tôi hay ăn đó là quán phở Hương ở đường Tô Hiến Thành đường hướng ra phố Huế.
  • Nhớ mùa đông Hà Nội
    Hà Nội ba mươi năm trước, phố còn thưa, người hẳn chưa đông đúc như bây giờ. Dòng đời ồn ã trôi nhanh ấy vậy mà đã ba mươi năm!
  • Vị ngọt ngào trong buổi chiều đông
    Người ta thường thích mùa xuân bởi sự ấm áp, và những gam màu sặc sỡ; hay mùa hè mùa của những chuyến đi bổ ích, lý thú. Còn tôi lại có sở thích gàn dở khác người. Tôi yêu mùa đông với cái rét tái tê; cảnh vật tiêu điều, xơ xác. Tôi yêu những buổi chiều mùa đông lất phất những chùm mưa bụi bay bởi nó đánh thức tôi trở về kí ức ngọt ngào của tuổi trẻ. Tôi nhớ về anh cùng những buổi chiều đông ngọt ngào ngày ấy.
  • Mùa đông Hà Nội - nhớ cái rét lạnh cóng
    Hà Nội khi nhỏ, mỗi khi bố mẹ dẫn tôi về thăm, thường là dịp hè, khi tôi không phải đi học. Bố mẹ bảo mùa hè được nghỉ dài ngày, thích hợp để cả gia đình từ miền Nam ghé về miền Bắc để thăm hỏi, gặp gỡ họ hàng.
  • Hà Nội hai tiếng thân thương
    Trời xanh biêng biếc nơi Thủ đô, cái xanh như tự ngàn năm còn đó. Có khi nào sắc vàng trời thu còn bỏ ngỏ, ngỡ ngàng reo trên cột cờ, một sắc đỏ in vào nền trời xanh. Để rồi mùa thu ấy long lanh, để một tôi nhỏ bé nhớ, một Hà Nội nồng nàn gợi mở, Hà Nội sâu thẳm và bao dung, vẫn ấp ủ tôi thao thức bao đêm say giấc nồng, thủ thỉ lời tự tình rất ngọt.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Bế Kiến Quốc nhìn từ những góc phố, những số nhà Hà Nội
    Lời tòa soạn: Nhà thơ Bế Kiến Quốc (1949 - 2002) nguyên Tổng biên tập Báo Người Hà Nội (nay là Tạp chí Người Hà Nội) là người đầy tâm huyết, trách nhiệm cho đến những giây phút cuối cùng của cuộc đời, với rất nhiều dự định xây dựng và đổi mới Người Hà Nội trên hành trình bước vào thế kỷ XXI. Kỷ niệm 20 năm nhà thơ Bế Kiến Quốc về với miền mây trắng, Tạp chí Người Hà Nội trân trọng giới thiệu đến bạn đọc bài viết sâu lắng của nhà văn Trần Quốc Toàn cùng chùm thơ tài hoa của ông.
  • Nhớ mùa đông Hà Nội
    Hà Nội ba mươi năm trước, phố còn thưa, người hẳn chưa đông đúc như bây giờ. Dòng đời ồn ã trôi nhanh ấy vậy mà đã ba mươi năm!
  • Bí thư Thành ủy Hà Nội: “Sẽ phát triển hai thành phố trực thuộc Thủ đô”
    Theo dự kiến, hai thành phố sẽ được quy hoạch và xây dựng gồm TP Bắc sông Hồng (Mê Linh - Sóc Sơn - Đông Anh) và TP phía Tây Hà Nội (Hòa Lạc - Xuân Mai). Đây là một trong những nội dung được Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng cho biết khi phát biểu bế mạc hội nghị lần thứ 10, Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội, sáng 23/11.
  • Thêm hai di sản Việt Nam được ghi danh Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương
    Vào lúc 10h30 (giờ Việt Nam) ngày 26/11 tại Kỳ họp thứ 9 diễn ra ở Hàn Quốc, Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO đã thông qua hai hồ sơ Bia Ma Nhai tại danh thắng Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng và Văn bản Hán Nôm làng Trường Lưu, Hà Tĩnh (1689-1943) là Di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
  • Hà Nội - Những người tôi mới gặp
    Sân bay Nội Bài đón tôi bằng giai điệu thân thương ngay khi máy bay đang chuẩn bị hạ cánh: "Dù có đi bốn phương trời, lòng vẫn nhớ về Hà Nội". Vâng, đây là chuyến đi Hà Nội đầu tiên của tôi sau bao ngày ước mơ, háo hức.
Đừng bỏ lỡ
Hồ Tây thấp thoáng mái chùa
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO