Khu di tích Sóc Sơn

Phương Anh (T/h)| 04/12/2022 20:57

Khu di tích Sóc Sơn là khu di tích đền Sóc hiện nay thuộc xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội, cách trung tâm thành phố gần 40km.

Khu di tích này nằm trên núi Mã trong cung núi Tam Đảo. Khu di tích bao gồm nhiều công trình kiến trúc có liên quan mật thiết với nhau là đền Thượng, đền Hạ, đền Mẫu, nhà Bia, chùa Đại Bi... mà trung tâm là dãy núi Sóc (Vệ Linh) - nơi Thánh Gióng cởi giáp sắt hoá thân bay về trời.

den_giong-_soc_son-_ha_noi_-_panoramio_-1-.jpg
Đền Sóc sơn.

Đền thờ Thánh Gióng đầu tiên đã được dựng lên ở chính nơi Thánh về trời thuộc địa phận làng Vệ Linh, vì vậy còn được gọi là đền Vệ Linh.

Đền Thượng được coi là tâm điểm quan trọng nhất của khu di tích, đã được tạo dựng từ rất sớm, đến thế kỷ X, thời Lê Đại Hành (980 - 1005) thì trùng tu. Quy mô kiến trúc hiện nay được thực hiện qua lần trùng tu gần đây nhất năm 1993. Đền Thượng có bố cục mặt bằng kiểu chữ “công” gồm Tiền tế, Ống muống, Hậu cung trong có nhiều đồ thờ tự, đắp cao một toà giả sơn, tượng Thánh Gióng cùng các thiên thần vũ sĩ đứng hai bên. Trước cửa khu đền Thượng là dãy núi Mã, trong đó có ngọn núi Vây Rồng được truyền là đỉnh núi mà ông Gióng đã cởi áo giáp sắt vắt ở cây trầm rồi cưỡi ngựa bay về trời.

Đền Hạ được dựng muộn hơn vào thời Lê Đại Hành và được tu bổ nhiều lần và có kiến trúc như hiện nay từ năm 1993. Trong đền Hạ có các di vật như bia đá, chuông,... đặc biệt là pho tượng đồng đen có niên đại triều Nguyễn thế kỷ XIX. Nhà bia đặt trên núi có dựng tấm bia đá lớn tám mặt, nội dung ghi thần tích Thánh Gióng, cùng tóm tắt lịch sử dựng đền và lễ vào tháng tư năm Nhâm Tý, niên hiệu Dương Đức thứ nhất (1672). Nhà bia được làm vào 2 năm 1920 - 1921, đến năm 1999 được trùng tu toàn bộ.

Trong khu di tích còn có đền Mẫu, chùa Đại Bi... Chùa Đại Bi được khởi dựng vào thế kỷ X, do nhà sư Khuông Việt Ngô Chân Lưu trụ trì. Năm 1999 chùa được tôn tạo theo lối kiến trúc cũ.

Trong khu di tích đền Sóc còn có chùa Non. Đây là ngôi chùa lớn nằm trên núi có tên là Non Tròn. Với một giá trị lịch sử cao, ở vị thế khá đặc biệt của hệ thống di tích này, nên chùa Non đã được tôn tạo lại khá bề thế vào cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI.

1212021huyen080g.jpg
Cảnh sắc chùa Non.

Đặc biệt, khu di tích ở trên núi Sóc Sơn có tượng đài Thánh Gióng. Tượng đài Thánh Gióng được xây dựng trên núi Đá Chồng (cạnh đền Sóc), nơi Thánh Gióng cởi áo giáp, thăng thiên, hóa thánh. Tượng Thánh Gióng có chiều cao 11,07m, với độ vươn ra là 16m, nặng 85 tấn đồng chất lượng cao. Mẫu tượng đài Thánh Gióng do nhà điêu khắc Nguyễn Kim Xuân thiết kế. Việc đúc tượng do nghệ nhân đúc đồng Vũ Duy Thuấn chủ trì thực hiện. Công trình tượng đài Thánh Gióng được hoàn thành vào Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - năm 2010.

Sự tích Thánh Gióng, hình tượng Thánh Gióng là một bản anh hùng ca huyền thoại bất hủ là truyền thuyết và cũng là nguyện vọng, ước mơ của nhiều đời. Thánh Gióng - Phù Đổng Thiên vương vừa là một sáng tạo tuyệt đối, vừa là một sáng tạo tuyệt vời, hiện thân cho sức mạnh vĩ đại, ý chí quật cường của dân tộc. Thánh Gióng cùng với Tản Viên, Liễu Hạnh, Chử Đồng Tử được tôn là “tứ bất tử” - một hình mẫu đẹp trong tâm thức người Việt Nam. Khu di tích đền Sóc Sơn là một bài ca huyền thoại hoàn chỉnh về Thánh Gióng, nơi tiễn đưa người anh hùng vào cõi bất tử sau khi đã hoàn thành kỳ tích giữ nước.

Hình tượng Thánh Gióng bao đời nay đã đi vào ký ức và tình cảm sâu lắng của nhân dân ta và được biểu hiện cụ thể qua các đền, miếu thờ cúng, qua các chứng tích, các chuyện kể, các bài ca, các hội hè tín ngưỡng, các diễn xướng dân gian. Từ cái nôi ban đầu của dân tộc, người Việt lan toả đến đâu thì sự tích Thánh Gióng cũng được lưu truyền đến đó. Mỗi khi cần vươn lên với những cố gắng phi thường trong dựng xây và bảo vệ đất nước, người Việt Nam lại nghĩ đến sức mạnh Thánh Gióng. Đặc biệt, mỗi khi Tổ quốc lâm nguy, đất nước bị xâm lược thì hình tượng Thánh Gióng phá giặc Ân lại như thôi thúc, giục giã mọi người Việt Nam yêu nước đứng lên. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: Trong lịch sử ta có ghi nhận chuyện vị anh hùng dân tộc là Thánh Gióng đã dùng gốc tre đánh đuổi giặc ngoại xâm.

Trong những ngày đầu kháng chiến, Đảng ta đã lãnh đạo hàng nghìn, hàng vạn anh hùng nói gương Thánh Gióng đã dùng gậy tầm vông đánh đuổi thực dân Pháp.

Thánh Gióng là sản phẩm của một quá trình sáng tạo lâu dài của nhân dân ta từ thời bộ lạc xa xưa cho đến suốt dặm đường dài dựng nước và giữ nước với những bước thăng trầm của lịch sử, những bước trưởng thành và lớn mạnh của dân tộc. Từ một ông Đùng - nhân vật khổng lồ trong huyền thoại của người Việt cổ, Thánh Gióng đã chuyển hoá dần, đã chắt lọc tổng hợp nhiều yếu tố thần thoại truyền thuyết và anh hùng ca để trở thành một biểu tượng hào hùng, kỳ vĩ mang tính chất anh hùng dân tộc. Như nhà thơ Cao Bá Quát đã ngợi ca:

“Đánh giặc, lên ba hiềm đã muộn,

Cưỡi mây chín tầng hận chưa cao”

Lễ hội chính của đền Sóc vào ngày mồng 6 tháng giêng, mỗi lễ hội lớn liên quan đến ba tỉnh: Thái Nguyên, Hà Nội, Vĩnh Phúc thu hút hàng vạn người tham gia. Trong lễ hội diễn ra lễ rước nước, rước ngà voi... mang dấu ấn của lễ nghi nông nghiệp cổ truyền. Đặc biệt là lễ rước hoa tre được suy là gợi nhớ hình ảnh Thánh Gióng nhổ gốc tre ngà đánh tan giặc Ân. Trong lễ rước thì làng Vệ Linh và Tiên Dược Thượng được vào trước, sau đó mới đến các làng khác, vì Vệ Linh và Tiên Dược Thượng được coi là dân gốc của hương Bình Lỗ thời xưa, được gọi là anh Cả. Sau khi rước hoa tre, bái . tấu xong, tế quan hô “lễ tất, tranh lộc”. Từ phút đó mọi người dự hội đều được phép đua nhau giành cướp hoa tre. Họ quan niệm hoa tre là vật linh thiêng, là lộc của Thánh Gióng, giành được hoa tre như giành được phú lành của Thánh ban cho. Lễ bái tấu, dâng hoa tre là lễ chính mở đầu hội Gióng đền Sóc, tiến hành trang nghiêm trọng thể. Tiếp sau đó là nhiều hình thức vui chơi khác như lễ chém tướng diễn tả chiến công của Thánh Gióng và nhiều tiết mục sinh hoạt văn hoá dân gian. Đây là một lễ hội vui tươi, lành mạnh có nhiều ý nghĩa và tác dụng giáo dục truyền thống của dân tộc. Hội Gióng là một đỉnh cao của sinh hoạt văn hoá cổ truyền thống dân tộc. Vì thế, du khách về hội Gióng, đền Sóc thường gặp những câu ca:

“Tháng giêng giỗ Thánh Sóc Sơn

Tháng ba giỗ Tổ Hùng Vương nhớ về

Khu di tích đền Sóc Sơn ngoài giá trị lịch sử, văn hoá còn một giá trị đặc biệt hiếm so với các di tích ở Hà Nội đó là cảnh quan môi trường kể núi, giáp rừng.

z3927724394350_f544045652ae3babf0f3882aaa07eefe.jpg
Cảnh sắc Khu di tích Sóc Sơn khi nhìn từ trên cao.

Thế mạnh riêng về thiên nhiên và cảnh quan núi rừng tạo cho di tích một tiềm năng du lịch to lớn. Khu di tích nằm ở thung lũng chân núi Sóc, dãy núi Mã cạnh rừng, có hồ nước với phong cảnh hùng vĩ, không khí trong lành, mát mẻ. Nhờ cảnh quan và thiên nhiên môi trường, khách đến tham quan di tích không chỉ cúng lễ, mà còn được du ngoạn cảnh quan và thư giãn với không khí trong lành. Hơn nữa di tích Sóc Sơn có khoảng cách không xa với Thủ đô, nối liền với hồ Đông Quan, đường đi quanh bên những rừng thông, xa hơn nữa có khu chế xuất công nghiệp và sân bay Quốc tế Nội Bài, cùng khu hồ nghỉ Đại Lải tạo thành một hệ thống du lịch liên hoàn có sức hấp dẫn đối với khách du lịch.

Tượng đài Thánh Gióng, chùa Non và Học viện Phật giáo - thuộc quần thể Khu di tích Sóc Sơn, tạo cho nơi đây thành khu du lịch văn hoá, tâm linh và sinh thái hấp dẫn ở phía bắc Thủ đô.

Khu di tích Sóc Sơn đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật năm 1962.

Theo Hà Nội Danh thắng và Di tích tập 01

Bài liên quan
  • Khu du lịch sinh thái Suối Ngọc - Vua Bà
    Những áng mây bồng bềnh trong bình minh yên tĩnh, rặng núi mờ ảo với những dòng suối trong vắt nơi chân thác khi chiều về, động thủy cung trong lòng đất với hàng nghìn nhũ đá... tất cả như biến Suối Ngọc - Vua Bà thành một miền tiên cảnh.
(0) Bình luận
  • Người Tây Tựu tất bật chuẩn bị hoa phục vụ Tết Nguyên đán 2023
    Người dân làng hoa Tây Tựu, thủ đô Hà Nội đang tất bật chăm sóc, cắt tỉa chuẩn bị để kịp cung cấp hoa ra thị trường phục vụ khách hàng trong dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 tới đây.
  •  “Cơn sốt” Glamping biển độc đáo của giới trẻ Thủ đô
    Không giống như Camping (cắm trại truyền thống), Glamping (cắm trại sang chảnh, tiện nghi) đang trở thành trào lưu thịnh hành, làm mưa làm gió trong giới trẻ Thủ đô với điểm hẹn là “biển hồ” tại Vinhomes Ocean Park và Vinhomes Ocean Park 2 - The Empire.
  • Khu phố cổ Hà Nội - Giá trị lịch sử văn hoá và kiến trúc
    Nhắc đến Hà Nội không ai không biết đến cái tên đặc trưng “Hà Nội 36 phố phường” – nơi lưu giữ những giá trị truyền thống văn hóa cùng niềm tự hào của người dân Thủ đô nói riêng và của người dân Việt Nam nói chung.
  • Tam Đảo: Kỳ quan thiên nhiên ẩn dưới những tầng mây
    Tam Đảo là thị trấn du lịch nổi tiếng của tỉnh Vĩnh Phúc nằm cách Thủ đô Hà Nội khoảng 80km về phía bắc, nơi đây được người Pháp khai phá và tiến hành cải tạo từ những năm cuối thế kỷ XIX. Hàng loạt những công trình như: biệt thự, sàn nhảy, bể bơi, sân chơi, khách sạn ở Tam Đảo cùng nhà hàng sầm uất được xây dựng lên, nhưng trải qua bao thăng trầm lịch sử cũng không còn lại bao nhiêu.
  • Hồ Quan Sơn: Viên ngọc giữa thung lũng núi đá vôi
    Hồ Quan Sơn cách trung tâm Hà Nội khoảng 50km, nằm chạy dài trên địa bàn các xã Hợp Tiến, Hồng Sơn, hồ liên thông đến hồ Tuy Lai thuộc các xã Thượng Lâm, Tuy Lai, của huyện Mỹ Đức. Một phần tiếp giáp với hệ thống sông suối của huyện Lương Sơn, huyện Kim Bôi tỉnh Hòa Bình. Nơi đây hấp dẫn bởi vẻ đẹp còn nguyên sơ, vẫn giữ được phần lớn sự thuần khiết của thiên nhiên.
  • Tham quan Văn Miếu Quốc Tử Giám
    Được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt, Văn Miếu Quốc Tử Giám là quần thể di tích về trường đại học đầu tiên của nước ta. Đây không chỉ là di tích lịch sử văn hóa mà còn là nơi được rất nhiều sĩ tử, học trò tới đây để cầu may mắn trong thi cử, học hành.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thăng Long - Hà Nội, mạch nguồn cảm xúc
    Nhà Lý coi đạo Phật là Quốc giáo nên không ít những nhà sư giỏi giang được mời về làm tham mưu, giúp rập cung đình như Nguyễn Minh Không, Từ Đạo Hạnh, Đào Cam Mộc…
  • Chờ đón những bứt phá
    Một mùa xuân mới đã đến, mùa xuân của một khởi đầu mới sau hơn 2 năm vì đại dịch, cả nước chúng ta phải thực hiện giãn cách xã hội. Với anh chị em văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội lại càng thấy mới mẻ trên chặng đường đầu của nội dung Hội nghị Văn hóa toàn quốc - Tháng 11/2021.
  • Chuyện kể bên dòng Đại Lan
    Sông Hồng chảy vào Việt Nam, từ Hà Khẩu, Lào Cai đến cửa Ba Lạt, Nam Định dài 556km. Dòng sông thân thuộc có nhiều tên gọi, gắn với những vùng đất mà sông chảy qua.
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hội Lim nghiêm cấm hát quan họ ngửa nón xin tiền, không hát văn nhảy đồng
    Đó là các nội dung được ban tổ chức Lễ hội vùng Lim xuân Quý Mão 2023, huyện Tiên Du (Bắc Ninh) nghiêm cấm tại hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, tức mùng 2 và mùng 3/2 dương lịch.
Đừng bỏ lỡ
  • Phố ông đồ
    Phố ông đồ
  • Cảm ơn ạ, thủy tiên!
    Một trong những thú vui cuối năm của tôi là mũ áo sùm sụp, đan tay người thương rồi dạo Đồng Xuân trong gió lạnh cạn mùa. Gạn chút năm cũ với mây xám đêm dài, với chè chén bên Gầm Cầu, thật không khác gì được sắm Tết trong cái nhớ Tết. Tết của chuyện kể hiền như thần thoại, của mùi vị óng ánh bên trong ván cửa lùa, của thú chơi tài tử hào hoa, của mùi pháo cũ tiễn nhiều năm cũ.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • “Mùa xuân dâng Đảng” qua những trang sách, báo
    Hướng tới kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), mừng xuân Quý Mão 2023, Thư viện quốc gia Việt Nam tổ chức trưng bày tư liệu sách, báo với chủ đề “Mùa xuân dâng Đảng” tại 31 Tràng Thi (quận Hoàn Kiếm).
  • Hà Nội: Hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội cho ý kiến vào cuối năm 2023
    UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về nghiên cứu, đề xuất chính sách, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và theo dõi đánh giá tình hình thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023.
  • Thủ tướng đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023
    Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 27/1/2023 đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
  • "Dấu ấn thành Nam": Những mốc son trong dòng lịch sử dân tộc
    Ngày 28/1, tại không gian văn hóa Bảo tàng tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Dấu ấn thành Nam". Sự kiện do Bảo tàng tỉnh Nam Định và Trung tâm lưu trữ quốc gia I thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước phối hợp tổ chức.
  • Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân Qúy Mão 2023
    Ngày 29/1 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân 2023 - New year concert 2023 do Bộ Công an chỉ đạo tổ chức nhân kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2023) và đón xuân Quý Mão 2023. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Truyền hình CAND (kênh ANTV).
  • Chủ tịch TP. Hà Nội gửi thư khen 6 huyện về triển khai dự án Vành đai 4
    Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa gửi thư khen 6 huyện: Thanh Oai, Đan Phượng, Sóc Sơn, Mê Linh, Thường Tín, Hoài Đức về triển khai dự án Vành Đai 4 - Vùng Thủ đô.
  • Quyết liệt bảo đảm an toàn Lễ hội và hoạt động vui xuân của nhân dân sau Tết Nguyên đán
    Ngày 26/01/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, tận tụy với công việc, ngày đêm căng mình với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
Khu di tích Sóc Sơn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO