Nhà văn, nhà lý luận phê bình Ngô Vĩnh Bình: Đằm sâu một tình yêu Hà Nội

Hanoimoi| 14/09/2022 11:49

“Tôi đến Hà Nội như một kẻ xa lạ, đến như đi nước ngoài không cần visa. Sau này tôi mới nhận ra rằng, Sài Gòn dễ hội nhập hơn Hà Nội nhiều. Cứ ở Sài Gòn là thành người Sài Gòn.

Nhưng với Hà Nội thì khác, ai sinh ra và sống lâu ở đây cũng tự hào”... Nhà văn, nhà lý luận phê bình (LLPB) Ngô Vĩnh Bình đã viết những dòng tha thiết về Hà Nội như thế trong tác phẩm “Hà Nội trong mắt tôi” - in trong tập “Hà Nội đến… và thấy”. Có thể nói, trong bất cứ tác phẩm nào về Hà Nội, tình yêu với thành phố cổ kính này vẫn luôn được ông đong đầy như thế.

Nhà văn, nhà lý luận phê bình Ngô Vĩnh Bình: Đằm sâu một tình yêu Hà Nội

1. Nhà văn, nhà LLPB Ngô Vĩnh Bình thường nói vui, ông là người Hà Nội gốc... ngoại thành vì quê ông ở làng Thụy Lôi, tên Nôm là làng Nhội, xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh. Trong câu chuyện kể với tôi, ông cho biết: “Thụy Lôi là một làng cổ, một trong những làng in đậm truyền thuyết về An Dương Vương. Tại làng có núi Sái, trên núi có đền thờ Trấn Vũ - vị thần được thờ ở đền Quán Thánh (một trong Tứ trấn Thăng Long). Đây là làng duy nhất trên miền Bắc có tục rước vua sống từ thời An Dương Vương cho đến tận ngày nay”.

Trước khi chuyển hộ khẩu từ quê sang nội thành thì cậu bé Ngô Vĩnh Bình thuở nhỏ hay được qua sông Hồng để vào phố chơi. Hồi ấy chưa có những cây cầu nối huyện Đông Anh bên bờ tả sang nội thành bên bờ hữu. Từ làng Thụy Lôi muốn sang nội thành chỉ có hai cách. Một là đi bộ từ nhà tới bến Đông Trù đi đò qua sông Đuống sang Ngọc Thụy (huyện Gia Lâm) rồi theo đường đê để tới cầu Long Biên. Cách thứ hai là đạp xe cũng từ làng Thụy Lôi đi vòng qua cầu Đuống, tới cầu Chui rồi từ đấy đạp xe thẳng lên cầu Long Biên.

Mỗi khi có việc vào nội thành, cậu bé Ngô Vĩnh Bình thường đến nhà bà ngoại, tới nhà cô dì chú bác để thăm hỏi. Dạo ấy là những năm đầu Thủ đô mới được giải phóng, đi thăm họ hàng cũng đồng nghĩa với việc cậu được “la cà” tới nhiều con phố. Hết Cổng Đục, hết Hàng Mã, Hàng Vải. Hết Bạch Mai, Đại La rồi qua Trương Định và nhiều con phố khác… Có lẽ, những lần “vào phố” đó đã để lại cho cậu bé Ngô Vĩnh Bình nhiều ấn tượng, in sâu vào trong tâm trí và cũng từ những điều giản dị đó mà Ngô Vĩnh Bình bắt đầu một tình yêu với Hà Nội.

2. Hồi học phổ thông ở trường làng, Ngô Vĩnh Bình sớm bộc lộ năng khiếu văn học. Ngay từ khi vào cấp 2 Ngô Vĩnh Bình đã được chọn vào học “chuyên văn” như cách nói bây giờ, ông được chọn vào lớp đặc biệt của thành phố. Đó là năm 1967, ông học ngay tại huyện nhà, bởi tuy là lớp đặc biệt của thành phố nhưng cơ sở được học tại Trường cấp 2 Mai Lâm. Ông là học sinh giỏi văn của huyện Đông Anh từ dạo đó.

Ấy vậy mà khi thi đại học, cậu học sinh giỏi văn lại chọn khoa Sử của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội để theo học. Năm 1975, ông ra trường và được phân công về làm việc tại Viện Dân tộc học thuộc Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam. Những tưởng cứ “tà tà” như thế sẽ có một nhà sử học chuyên về Dân tộc học, thế nhưng cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc (năm 1979) xảy ra, Ngô Vĩnh Bình nhập ngũ và con đường binh nghiệp bắt đầu từ đấy.

Chiến tranh kết thúc, sau một thời gian ngắn học tập quân sự thì Trung úy Ngô Vĩnh Bình chính thức “đầu quân” cho Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Ông ở “Nhà số 4 phố Nhà binh” từ dạo đó. Phố Lý Nam Đế hay phố Phan Đình Phùng trở thành chốn đi về hằng ngày của ông. Cộng với những năm tháng sống cùng gia đình, khi thì ở khu tập thể Công đoàn trên phố Trần Bình Trọng hay khu tập thể K95 ngoài bãi Phúc Xá, lúc lại về khu tập thể Huỳnh Thúc Kháng, rồi ở tập thể Lý Nam Đế và hiện nay “yên ổn” trong căn nhà nhỏ nằm sâu mãi trong làng Cống Vị... đã tạo cơ hội cho ông có nhiều dịp “quan sát” Hà Nội, thậm chí là “quan sát Hà Nội bằng con mắt của một người nơi xa đến” như ông từng nói. Với cách thức đó, ông đã có “một cái nhìn về Hà Nội thấu đáo hơn và cũng vô tư hơn”.

Ngô Vĩnh Bình viết văn, làm thơ từ khá sớm. Viết báo từ khi còn là sinh viên nên ông có “thâm niên” vào loại “lão làng nghề báo”. Ngòi bút viết về Hà Nội của nhà văn, nhà LLPB Ngô Vĩnh Bình là ngòi bút chân thành, giản dị nhưng thấu đáo, vẹn nghĩa. Như ông đã tâm sự “Tôi có may mắn được học sử từ những người thầy “bậc nhất” về sử, đó là “Tứ trụ Lâm, Lê, Tấn, Vượng”.

Riêng mảng đề tài viết về Hà Nội, Ngô Vĩnh Bình bảo rằng: “Người nào có tình yêu về Hà Nội thì sẽ viết hay về Hà Nội”. Trong cuốn sách “Hà Nội đến… và thấy” của mình, ông đã đề cập tới nhiều người, nhiều góc phố, nhiều con đường cụ thể, như tác phẩm “Hà Nội trong mắt tôi”, “Đền Sái làng tôi”, “Bà ngoại tôi”, “Kỷ niệm đất Mai Lâm”, “Kỷ niệm về bãi Phúc Xá”. Hay như: “Hoàng Lộc - ra đi từ Trường Bưởi”, “Trần Đăng - Một lần tới Thủ đô”, “Đọc lại “Hà Nội - Lũy Hoa”. Hoặc như: “Đã ngửi thấy mùi Hà Nội”, “Nguyễn Huy Tưởng - Hà Nội”, “Hà Nội và Hà Nội”, “Hoàng Nhuận Cầm vẫn mãi hướng về “phương ấy”… Những bài viết đó cho người đọc cảm nhận mới mẻ, tinh tế và cũng rất thủy chung của những người đã đến, đã sống và cống hiến cho Hà Nội.

3. Giờ đây, tuy đã nghỉ hưu nhưng ông vẫn chưa ngừng nghỉ với những trăn trở cùng Hà Nội. Sau chén trà thơm, ông khoe: “Tôi vừa đi họp giao ban trang thông tin điện tử Hà Nội trí thức về". Nhà văn, nhà LLPB Ngô Vĩnh Bình đảm nhiệm vai trò biên tập nên cũng bận bịu bởi bài vở gửi đến cũng kha khá, sắp tới đây trang thông tin điện tử này còn ra mắt cuốn sách “Chuyện người Hà Nội” tập 3, đâu như sách còn được phát hành ra nước ngoài…

Cứ thế, tình yêu với Hà Nội của nhà văn, nhà LLPB Ngô Vĩnh Bình đã đến từ những cảm nhận đầu đời qua những trang sách tới những cảm nhận “sờ nắm” được. Và, cho dù thời gian có đổi thay nhưng cảm nhận về Hà Nội vẫn vẹn nguyên, khác là khác ở chỗ câu chữ của ông “có trách nhiệm” hơn, với những mong muốn tròn đầy hơn.

Như ông đã viết: “Hà Nội mà tôi đã “gặp” lần đầu là các cô gái. Ấy là một cô Liên dịu dàng đằm thắm trong “Gánh hàng hoa”, hay một cô Lan thiếu nữ tân thời trong “Đoạn tuyệt”… trong những tiểu thuyết nổi tiếng của “Tự lực văn đoàn” mà tôi được đọc từ thời đi học… Bây giờ Hà Nội khác xa rồi. Hà Nội với nhiều nhà chung cư, nút giao thông lập thể, trà đá, trà chanh thay chè chén, xì gà thay cho thuốc lá cuốn sợi vàng Lạng Sơn” (“Hà Nội trong mắt tôi”)…Nhưng sẽ còn đó một Hà Nội yêu tin đến lạ lùng, như câu thơ mới viết của nhà văn, nhà LLPB Ngô Vĩnh Bình: “Sáng nay, thấy một đóa sen bên nụ hoa cúc dại/ Mới hay/ Thu đã sang rồi, nhưng hạ còn ở lại/ Trong anh, trong em, trong sóng nước Tây Hồ”.

Trong suốt quá trình hoạt động nghệ thuật của mình, nhà văn, nhà LLPB Ngô Vĩnh Bình đã có nhiều tác phẩm gây ấn tượng với bạn đọc như “Nẻo vào văn học” (tiểu luận phê bình văn học, NXB Văn học - 1993); “Trần Đăng - con người và tác phẩm” (NXB Quân đội nhân dân - 1996); “Một chặng đường văn” (tiểu luận phê bình văn học, NXB Quân đội nhân dân - 1999), “Chuyện thơ, chuyện đời” (tiểu luận phê bình văn học, NXB Văn học - 2003), “Hoa đào năm ngoái (tiểu luận phê bình - NXB Văn học - 2009); “Nơi con chim bay bạc đầu chưa tới” (bút ký, NXB Hội Nhà văn - 2014); “Hà Nội đến… và thấy” (tản văn, NXB Hà Nội, 2011)… Ông được trao nhiều giải thưởng: Giải thưởng văn học Bộ Quốc phòng các năm: Năm 1994 với tác phẩm "Nẻo vào văn học", năm 2004 với "Chuyện thơ, chuyện đời", năm 2015 với "Trăng và súng"...; Giải thưởng báo chí Bộ Quốc phòng với tác phẩm "Nửa thế kỷ nhà văn áo lính".

Bài liên quan
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
(0) Bình luận
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hai cuốn sách ra mắt đầu năm
    Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam sẽ mở đầu cho các sự kiện văn hóa của năm mới Quý Mão với việc ra mắt hai cuốn sách “3000 ngày trên đất Nhật” của tác giả Nguyễn Quốc Vương và bộ tiểu thuyết lịch sử “Công chúa Đồng Xuân” của nhà văn Trần Thùy Mai sẽ được giới thiệu tới độc giả trong ngày thứ 7 và chủ nhật tới tới, 28 và 29/1 (tức ngày mùng 7 và 8 Tết).
  • NSND Trần Tiến qua đời ở tuổi 86
    Theo thông tin từ gia đình, NSND Trần Tiến – một tên tuổi của làng sân khấu và điện ảnh, bố của 3 nghệ sĩ Lê Vân, Lê Khanh, Lê Vi đã qua đời vào chiều ngày 22/1 (Mùng 1 Tết) tại nhà riêng, hưởng thọ 86 tuổi.
  • Nhà thơ Giang Nam qua đời ở tuổi 94
    Ngày 23/1, gia đình nhà thơ Giang Nam xác nhận ông đã qua đời trong bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa vào sáng mùng 2 Tết Nguyên đán Quý Mão (23/1/2023), hưởng thọ 94 tuổi.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • Có một chiều xuân Hà Nội với nhà thơ Tế Hanh
    Mưa bụi. Thi thoảng mới có chút gió nhẹ. Thế mà lạnh, tôi cảm nhận được một chút rùng mình của nhà thơ Tế Hanh khi ông ôm chặt tôi hơn. Xe vẫn chạy chậm, rất chậm.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thăng Long - Hà Nội, mạch nguồn cảm xúc
    Nhà Lý coi đạo Phật là Quốc giáo nên không ít những nhà sư giỏi giang được mời về làm tham mưu, giúp rập cung đình như Nguyễn Minh Không, Từ Đạo Hạnh, Đào Cam Mộc…
  • Chờ đón những bứt phá
    Một mùa xuân mới đã đến, mùa xuân của một khởi đầu mới sau hơn 2 năm vì đại dịch, cả nước chúng ta phải thực hiện giãn cách xã hội. Với anh chị em văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội lại càng thấy mới mẻ trên chặng đường đầu của nội dung Hội nghị Văn hóa toàn quốc - Tháng 11/2021.
  • Chuyện kể bên dòng Đại Lan
    Sông Hồng chảy vào Việt Nam, từ Hà Khẩu, Lào Cai đến cửa Ba Lạt, Nam Định dài 556km. Dòng sông thân thuộc có nhiều tên gọi, gắn với những vùng đất mà sông chảy qua.
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hội Lim nghiêm cấm hát quan họ ngửa nón xin tiền, không hát văn nhảy đồng
    Đó là các nội dung được ban tổ chức Lễ hội vùng Lim xuân Quý Mão 2023, huyện Tiên Du (Bắc Ninh) nghiêm cấm tại hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, tức mùng 2 và mùng 3/2 dương lịch.
Đừng bỏ lỡ
  • Phố ông đồ
    Phố ông đồ
  • Cảm ơn ạ, thủy tiên!
    Một trong những thú vui cuối năm của tôi là mũ áo sùm sụp, đan tay người thương rồi dạo Đồng Xuân trong gió lạnh cạn mùa. Gạn chút năm cũ với mây xám đêm dài, với chè chén bên Gầm Cầu, thật không khác gì được sắm Tết trong cái nhớ Tết. Tết của chuyện kể hiền như thần thoại, của mùi vị óng ánh bên trong ván cửa lùa, của thú chơi tài tử hào hoa, của mùi pháo cũ tiễn nhiều năm cũ.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • “Mùa xuân dâng Đảng” qua những trang sách, báo
    Hướng tới kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), mừng xuân Quý Mão 2023, Thư viện quốc gia Việt Nam tổ chức trưng bày tư liệu sách, báo với chủ đề “Mùa xuân dâng Đảng” tại 31 Tràng Thi (quận Hoàn Kiếm).
  • Hà Nội: Hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội cho ý kiến vào cuối năm 2023
    UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về nghiên cứu, đề xuất chính sách, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và theo dõi đánh giá tình hình thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023.
  • Thủ tướng đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023
    Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 27/1/2023 đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
  • "Dấu ấn thành Nam": Những mốc son trong dòng lịch sử dân tộc
    Ngày 28/1, tại không gian văn hóa Bảo tàng tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Dấu ấn thành Nam". Sự kiện do Bảo tàng tỉnh Nam Định và Trung tâm lưu trữ quốc gia I thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước phối hợp tổ chức.
  • Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân Qúy Mão 2023
    Ngày 29/1 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân 2023 - New year concert 2023 do Bộ Công an chỉ đạo tổ chức nhân kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2023) và đón xuân Quý Mão 2023. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Truyền hình CAND (kênh ANTV).
  • Chủ tịch TP. Hà Nội gửi thư khen 6 huyện về triển khai dự án Vành đai 4
    Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa gửi thư khen 6 huyện: Thanh Oai, Đan Phượng, Sóc Sơn, Mê Linh, Thường Tín, Hoài Đức về triển khai dự án Vành Đai 4 - Vùng Thủ đô.
  • Quyết liệt bảo đảm an toàn Lễ hội và hoạt động vui xuân của nhân dân sau Tết Nguyên đán
    Ngày 26/01/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, tận tụy với công việc, ngày đêm căng mình với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
Nhà văn, nhà lý luận phê bình Ngô Vĩnh Bình: Đằm sâu một tình yêu Hà Nội
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO