Se sẽ chứ, Xuân Quỳnh !

Hà Thái| 14/11/2022 10:55

Mùa thứ 6 của “Se sẽ chứ” - Ơ kìa Hà Nội - kỷ niệm sinh nhật tuổi 80 của cố nhà thơ Xuân Quỳnh được trải dài trong tháng 10 đã góp thêm sắc yêu, sắc nhớ lung linh, dịu dàng mà nồng nàn của thu Hà Nội. Từ đây, thêm một lần độc giả hôm nay được trở lại và khám phá thế giới thi ca mãi mãi tươi xanh của nữ sĩ tài hoa.

se-se-chu(1).jpg
Nhà thơ Xuân Quỳnh - Tranh: Từ “Se sẽ chứ”

Sóng thơ - sóng nhạc
“Se sẽ chứ” được mở ra bằng đêm thơ, nhạc, kịch mang tên “Hoa cúc xanh” tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Bốn bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Xuân Quỳnh được ê kíp sáng tạo sử dụng để đặt tên cho 4 chương của chương trình, lần lượt: “Bầu trời trong quả trứng”; “Sóng”, “Tự hát” và “Hoa cúc xanh”. Mỗi một chương là một câu chuyện được cất lên từ chính những tác phẩm thi ca, mỗi nỗi niềm, khát vọng, ước mơ của Xuân Quỳnh.
Ở “Bầu trời trong quả trứng” có đồng ca thơ “Con yêu mẹ bằng con dế” và “Chuyện cổ tích về loài người”; có ca khúc “Mí và Mẹ” được nhạc sĩ Lưu Quang Minh sáng tác bằng cảm xúc khởi nguồn đầy lay động để kết nối, phổ nhạc ca từ từ các bài thơ của Xuân Quỳnh. Khi đó, một góc nhìn của Mí với mẹ Quỳnh về bầu trời thật đáng yêu mà cũng đầy tính triết lý. Góc nhìn ấy được bắt đầu từ những điều lớn lao, rộng mở: “Trời sinh ra trước nhất/ Chỉ toàn là trẻ con” và mong ước “Bầu trời trong quả trứng/ Không có bão có mưa/ Không biết đói biết no/ Không bao giờ biết sợ…”. Từ đó, các em trở về với những điều nhỏ bé, yêu thương: “Và mẹ ơi con dế/ Trong bao diêm con đây/ Mở ra con thấy ngay/ Con yêu mẹ bằng con dế…” để cuối cùng sáng tỏ: “Thì làm sao con biết/ Là trời ở những đâu/ Trời rất rộng lại rất cao/ Mẹ mong bao giờ con tới…”


Từ nhịp cảm xúc trong trẻo, hồn nhiên ấy, khán giả bước vào “Sóng” cùng bao bồi hồi, đắm say khi yêu trong những ca khúc được phổ nhạc từ các thi phẩm: “Thuyền và biển”, “Hoa quỳnh” và nhất là: “Sóng bắt đầu từ gió/ Gió bắt đầu từ đâu?/ Em cũng không biết nữa/ Khi nào ta yêu nhau” (Sóng). Rồi thì, tất cả lắng lại cùng những phút phim tài liệu “Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh gửi lại” của đạo diễn, NSND Nguyễn Thước. Cùng với chuyện đời, chuyện nghề chân thực, xúc động của Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh được kể, bộ phim bất ngờ mở ra cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa khán giả với Xuân Quỳnh khi phát lại giọng nói mộc mạc lúc nữ sĩ đọc bài thơ “Hát với con tàu” (từ băng tư liệu của Đài Tiếng nói Việt Nam): “Này anh, em hát anh nghe/ Dẫu không hay cũng đừng chê đừng cười/ Mùa xuân tôi hát với người/ Với con tàu hát những lời thương yêu…”.

se-se-chu-1.jpg
Ca khúc “Mí và Mẹ” của nhạc sĩ Lưu Quang Minh biểu diễn trong đêm thơ, nhạc, kịch “Hoa cúc xanh”


Đến “Tự hát” vẫn là những ca khúc lắng lại từ bao sự chiêm nghiệm của người phụ nữ đã đi qua giông bão cuộc đời, với “Thư tình cuối mùa thu”, “Anh là hạnh phúc của đời em” và “Tình yêu ở lại” để nối tiếp vào cuộc trình diễn thơ, trích đọc những lá thư của các nghệ sĩ nổi tiếng đã từng gắn bó với Xuân Quỳnh như: NSND Lê Khanh, NSƯT Minh Trang. Riêng vợ chồng nghệ sĩ NSND Lan Hương và NSƯT Đỗ Kỷ tái hiện lại những cảm xúc của một tình yêu xa thổn thức Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ. Dù rằng đây không phải là lần đầu tiên những bức thư tình của Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ được công bố nhưng bao rưng rưng thương nhớ trộn hòa cùng không ít xót xa vẫn ùa về trong lòng mỗi người…


Đặc biệt, khép lại đêm thơ, nhạc, kịch kỷ niệm sinh nhật tuổi 80 của Xuân Quỳnh là vở kịch ngắn “Ai đã lấp cái đầm lầy Mãi Mãi” (kịch bản: Nguyễn Hoàng Điệp, đạo diễn: NSƯT Trần Lực). Ở đây có sự kết nối giữa bài thơ Hoa cúc xanh của Xuân Quỳnh và kịch bản “Hoa cúc xanh trên đầm lầy” của Lưu Quang Vũ - hai tâm hồn cùng hướng về một niềm tin để đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: “Có hay không “hoa cúc xanh”?”. Nếu như Lưu Quang Vũ xây dựng một vở kịch với những nhân vật đặc biệt, được nhân đôi bản thể để đối thoại thì Xuân Quỳnh vẫn luôn hy vọng: “Anh đã nghĩ chắc là hoa đã có/ Mọc xanh đầy thung lũng của ta xưa”.

Đọc và “nhìn khác”

Cùng với việc trình diễn, diễn xướng tình thơ tha thiết của Xuân Quỳnh, “Se sẽ chứ” - Ơ kìa Hà Nội còn tổ chức buổi hội thảo “Thơ Xuân Quỳnh - Một cách nhìn khác”. Có thể nói, đây là một gợi mở có phần mạo hiểm của đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp và các cộng sự. Bởi lẽ, suốt hơn nửa thế kỷ qua, thơ Xuân Quỳnh luôn được tôn vinh trong chiếc áo nữ tính bền chắc. Đó là một hồn thơ rất đỗi nhân hậu, dịu dàng, luôn chan chứa tình yêu con trẻ và bao dung, nâng niu hạnh phúc lứa đôi. Vậy nhưng, đề tài này của hội thảo đã thực sự thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có những người không quản xa xôi, bay từ miền Nam ra tham dự. Hơn 10 tham luận được gửi đến buổi tọa đàm như: “Bản tiểu sử văn học tự khai của Xuân Quỳnh” của nhà phê bình văn học Lại Nguyên Ân, “Nữ sĩ Xuân Quỳnh - độc lập và cô đơn cùng cuối” của PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, “Xuân Quỳnh - cuộc đời để lại trong thơ” của PGS.TS Lưu Khánh Thơ, “Ẩn dụ ý niệm về “đôi bàn tay” trong thơ Xuân Quỳnh” của TS Phạm Hương Quỳnh, “Đọc lại tính nữ (femininity) trong thơ Xuân Quỳnh: Ai khiến Quỳnh nữ tính?” của TS Hồ Khánh Vân, “Xuân Quỳnh và Marina Tsvetaeva: Nữ tính là dám thành thật sống với cảm xúc của chính mình” của TS Hà Thanh Vân, “Thơ tình Xuân Quỳnh từ góc nhìn tâm lý học” của Ths Đào Diễm Trang, “Tình mẫu tử trong thơ Xuân Quỳnh - nhìn từ góc độ giới” của Nguyễn Thúy Hạnh… Mỗi tham luận là một gợi ý, một đề xuất, một khuyến khích từ các diễn giả tới độc giả hôm nay, nhất là các độc giả trẻ về việc cùng đọc và “nhìn khác” di sản thi ca của Xuân Quỳnh. Tất nhiên, sự “nhìn khác” này không phải để phủ định những giá trị cũ mà là sự tiếp nối, mở rộng, bổ sung những giá trị còn ẩn sâu, cần được tìm kiếm, minh định trong thế giới thi ca hoàn toàn độc lập của Xuân Quỳnh. “Các nhà nghiên cứu đã thực sự góp phần mở một cánh cửa, thêm một khả thể, thêm những cách đọc khác không chỉ với Xuân Quỳnh mà có ích khi đọc các tác giả khác. Từ đây, việc tạo đà cho diễn ngôn mới xuất hiện - không còn quá xa vời”, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp - người sáng lập Ơ kìa Hà Nội và vẫn đang dốc sức, dốc lòng cho “Se sẽ chứ” - một sự kiện dành riêng cho cặp đôi tài hoa Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh trong suốt 6 mùa qua, đã ghi lại cảm xúc khi buổi hội thảo, không chỉ dành riêng cho tham luận mà còn là những đối thoại khá hấp dẫn, khá gay cấn của người nghe với các diễn giả, khép lại.

se-se-chu-2.jpg
Một cảnh trong kịch ngắn “Ai đã lấp cái đầm lầy Mãi Mãi”


Còn ông Lưu Tuấn Anh - con trai nhà thơ Xuân Quỳnh thì bày tỏ sự thích thú về tinh thần của buổi tọa đàm - đưa ra những góc nhìn khác về thơ Xuân Quỳnh như việc phân tích tính nữ của bà trong thơ ca được đặt trong phạm vi nữ quyền có phổ rộng và bao quát hơn rất nhiều. Ông Tuấn Anh cũng rất vui mừng khi: “Những giá trị về thơ văn mà mẹ tôi đã tạo ra trước đây dường như vẫn có ích cho những thế hệ độc giả hôm nay. Tôi mong muốn có thêm nhiều thời gian để đối thoại giữa khán giả và các nhà nghiên cứu vì cái quan trọng thơ của mẹ tôi bây giờ làm được gì cho thế hệ trẻ hôm nay, những người trẻ mới bắt đầu hành trình tạo ra giá trị sống thì hãy để họ nói và họ đưa ra cách nhìn của họ”.

Từ đêm thơ, nhạc, kịch “Hoa cúc xanh” hay buổi tọa đàm “Thơ Xuân Quỳnh - Một cách nhìn khác”, “Se sẽ chứ” 2022 của Ơ kìa Hà Nội không còn giới hạn với Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh mà còn bắt đầu khéo léo mở rộng biên độ mời gọi mọi người bước vào lễ hội thi ca tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Tại đây, cả khách mời và công chúng không chỉ đọc thơ, trình diễn thơ Xuân Quỳnh, thơ Lưu Quang Vũ mà còn đọc thơ và trình diễn thơ của những nhà thơ mà mỗi người yêu mến theo cách của riêng mình. “Tôi mong chuyển giao bản quyền tổ chức “Se sẽ chứ” cho cộng đồng và lễ hội thi ca thường niên sẽ bền bỉ với thời gian”, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp bày tỏ sự mong muốn về một diện mạo, tương lai mới của “Se sẽ chứ” ở những mùa sau.

(0) Bình luận
  • Tứ tử trình làng...
    Xuân về, Tết đến, kể chuyện nhà văn nữ cũng là cách tặng quà phái đẹp. Bài viết nhỏ của tôi mong muốn được chia sẻ với độc giả về bốn cây bút nữ đều tuổi Mão, đều là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hà Nội Nhà văn Hà Nội. Nhan đề bài viết, tôi dựa theo một phép chơi tam cúc (trò chơi bài lá dân gian phổ biến ở miền Bắc Việt Nam), khi có “Tứ tử trình làng” thì coi như nắm nhiều phần thắng cuộc trong tay.
  • Văn học với sứ mệnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
    Văn học là một hình thức nghệ thuật được thể hiện dưới dạng văn bản, do các nhà văn sáng tác nhằm tái hiện các vấn đề, sự vật hiện tượng trong đời sống xã hội bằng sự trải nghiệm, quan sát hoặc bằng trí tưởng tượng của mình. Qua đó, giúp bạn đọc hình dung hay thấu hiểu được những vấn đề thuộc về kinh tế, xã hội, con người trong từng giai đoạn lịch sử.
  • Bản hùng ca bất tử
    Hà Nội cách đây vừa tròn 50 năm, những ngày khói lửa vẫn hằn sâu trong ký ức mỗi người. Ngày ấy, một cuộc tập kích bằng đường không với tham vọng “đưa miền Bắc Việt Nam trở về thời kỳ đồ đá” được thực hiện.
  • Nỗi nhớ tình yêu không dứt
    “Vang âm tiếng sóng” - tập thơ mới nhất của nhà thơ Nguyễn Hồng Vinh khá dày dặn và đầy đặn. Điều làm tôi ngạc nhiên là trong tập có nhiều bài thơ tình ấn tượng, cho thấy sự say cháy và bừng rộ nhờ lối viết, cách triển khai rất riêng. Chất ngẫm cảm, liên tưởng cũng được đẩy lên ở mức cao. Đó là các bài: “Tình say”, “Nhả tơ”, “Hoa sưa” và “Nhớ cà phê phố”.
  • Nâng cao vị thế, vai trò của văn nghệ sĩ vì sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc trong thời kỳ mới
    Ở bất kỳ thời kỳ, giai đoạn phát triển nào, văn học, nghệ thuật cũng luôn đồng hành cùng với sự nghiệp cách mạng của dân tộc; kịp thời truyền tải sâu sắc, toàn diện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhất là việc cụ thể hóa các quan điểm, đường lối xây dựng và phát triển đất nước trong suốt 35 năm đổi mới, góp phần làm cho nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc, đất nước ngày càng phát triển để có được “cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín như ngày nay”.
  • Nỗi cô đơn hiện sinh trong thơ Hoàng Vũ Thuật
    Hoàng Vũ Thuật là một nhà thơ có sức viết bền bỉ, hầu hết những tác phẩm của ông đều được lấy chất liệu từ cuộc sống buồn vui của chính mình và những phận đời xung quanh. Với sự trải nghiệm của mình và sự sáng tạo riêng độc đáo, ông đã khắc họa nên những nỗi khổ đau phận người, nỗi cô đơn hiện sinh trong rất nhiều tác phẩm.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thăng Long - Hà Nội, mạch nguồn cảm xúc
    Nhà Lý coi đạo Phật là Quốc giáo nên không ít những nhà sư giỏi giang được mời về làm tham mưu, giúp rập cung đình như Nguyễn Minh Không, Từ Đạo Hạnh, Đào Cam Mộc…
  • Chờ đón những bứt phá
    Một mùa xuân mới đã đến, mùa xuân của một khởi đầu mới sau hơn 2 năm vì đại dịch, cả nước chúng ta phải thực hiện giãn cách xã hội. Với anh chị em văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội lại càng thấy mới mẻ trên chặng đường đầu của nội dung Hội nghị Văn hóa toàn quốc - Tháng 11/2021.
  • Chuyện kể bên dòng Đại Lan
    Sông Hồng chảy vào Việt Nam, từ Hà Khẩu, Lào Cai đến cửa Ba Lạt, Nam Định dài 556km. Dòng sông thân thuộc có nhiều tên gọi, gắn với những vùng đất mà sông chảy qua.
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hội Lim nghiêm cấm hát quan họ ngửa nón xin tiền, không hát văn nhảy đồng
    Đó là các nội dung được ban tổ chức Lễ hội vùng Lim xuân Quý Mão 2023, huyện Tiên Du (Bắc Ninh) nghiêm cấm tại hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, tức mùng 2 và mùng 3/2 dương lịch.
Đừng bỏ lỡ
  • Phố ông đồ
    Phố ông đồ
  • Cảm ơn ạ, thủy tiên!
    Một trong những thú vui cuối năm của tôi là mũ áo sùm sụp, đan tay người thương rồi dạo Đồng Xuân trong gió lạnh cạn mùa. Gạn chút năm cũ với mây xám đêm dài, với chè chén bên Gầm Cầu, thật không khác gì được sắm Tết trong cái nhớ Tết. Tết của chuyện kể hiền như thần thoại, của mùi vị óng ánh bên trong ván cửa lùa, của thú chơi tài tử hào hoa, của mùi pháo cũ tiễn nhiều năm cũ.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • “Mùa xuân dâng Đảng” qua những trang sách, báo
    Hướng tới kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), mừng xuân Quý Mão 2023, Thư viện quốc gia Việt Nam tổ chức trưng bày tư liệu sách, báo với chủ đề “Mùa xuân dâng Đảng” tại 31 Tràng Thi (quận Hoàn Kiếm).
  • Hà Nội: Hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội cho ý kiến vào cuối năm 2023
    UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về nghiên cứu, đề xuất chính sách, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và theo dõi đánh giá tình hình thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023.
  • Thủ tướng đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023
    Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 27/1/2023 đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
  • "Dấu ấn thành Nam": Những mốc son trong dòng lịch sử dân tộc
    Ngày 28/1, tại không gian văn hóa Bảo tàng tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Dấu ấn thành Nam". Sự kiện do Bảo tàng tỉnh Nam Định và Trung tâm lưu trữ quốc gia I thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước phối hợp tổ chức.
  • Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân Qúy Mão 2023
    Ngày 29/1 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân 2023 - New year concert 2023 do Bộ Công an chỉ đạo tổ chức nhân kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2023) và đón xuân Quý Mão 2023. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Truyền hình CAND (kênh ANTV).
  • Chủ tịch TP. Hà Nội gửi thư khen 6 huyện về triển khai dự án Vành đai 4
    Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa gửi thư khen 6 huyện: Thanh Oai, Đan Phượng, Sóc Sơn, Mê Linh, Thường Tín, Hoài Đức về triển khai dự án Vành Đai 4 - Vùng Thủ đô.
  • Quyết liệt bảo đảm an toàn Lễ hội và hoạt động vui xuân của nhân dân sau Tết Nguyên đán
    Ngày 26/01/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, tận tụy với công việc, ngày đêm căng mình với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
Se sẽ chứ, Xuân Quỳnh !
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO