Tái hiện nhiều nghi thức truyền thống tại Lễ hội đền Sóc

Giang Văn Hồi| 22/01/2023 16:06

Cứ mỗi mùa xuân đến, hàng loạt lễ hội tưng bừng náo nhiệt được tổ chức ở các ngôi đền thờ Thánh Gióng. Một trong những lễ hội quy mô hoành tráng hơn cả là lễ hội đền Sóc ở xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội (nơi Thánh hóa) với quy mô 21 tổng, 127 xã tham gia trước đây, hiện nay theo địa giới hành chính mới, hội Sóc Sơn có 6 xã, 8 thôn tham gia tổ chức.

Quần thể khu di tích đền Sóc, thuộc thôn Vệ Linh, xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Đền Sóc được biết đến là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa lịch sử và kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Nơi đây tập hợp một số công trình kiến trúc thờ tự, bao gồm: Đền Hạ (còn gọi là đền Trình) thờ quan thần linh của núi Sóc được vua Lê Đại Hành xây dựng vào năm 980; Đền Mẫu là nơi thờ mẫu thân của Thánh Gióng xây dựng vào thời Tiền Lê; Chùa Đại Bi (còn gọi là chùa Đại Từ Bi) do sư Khuông Việt xây dựng vào thời Tiền Lê; Đền Thượng là nơi chính điện thờ Phù Đổng Thiên Vương cùng các bộ tướng của ngài cũng là các bậc thánh thần tham gia đánh giặc Ân như: Na Tra Thiên Tử, Ngọc Nữ Lữ Oa Bộ Thiên, Tả Thiên Lực Sĩ... Đền được xây dựng vào thời tiền Lê, đúng chỗ cây trầm hương nơi mà Thánh Gióng dừng chân trước khi bay về trời; Lăng bia đá 8 mặt, được xây dựng trên đỉnh một ngọn núi gọi là núi Thanh Lãm, thời gian tạo tác là năm Dương Đức thứ nhất 1672 - đây là hạng mục công trình có giá trị nhất trong khu di tích đền Sóc. Qua nội dung được khắc trên 8 mặt bia đá chúng ta biết được cách lý giải của người xưa về sự tích Thánh Gióng, các quy định tập tục của người dân vùng Sóc Sơn về tổ chức lễ hội Thánh Gióng hằng năm và những đóng góp tài vật của những người có tâm công đức để xây dựng nên khu di tích; Chùa Non được nhà sư Ngô Chân Lưu xây dựng ở độ cao hơn 100m so với mặt nước biển còn có tên gọi khác là Sóc Thiên Vương Thiền Tự.

anh-1(1).jpg
Đền Thượng - nơi thờ Thánh Gióng.
tam-bia-den-giong.jpg
Lăng bia đá tại khu di tích đền Sóc.

Ngoài 6 hạng mục kiến trúc kể trên còn có hai công trình mới được xây dựng gần đây là Học viện Phật giáo Sóc Sơn và tượng đài Thánh Gióng. Học viện Phật giáo Sóc Sơn được xây dựng bên chùa Non với nhiều ngôi nhà lớn và một pho đại Phật tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 30 tấn cao 6,5 mét; Tượng đài Thánh Gióng đặt trên đỉnh núi đá Chồng có độ cao 297 mét so với mặt nước biển. Tượng đài cao 11,7 mét, nặng 85 tấn. Tượng đài là hình ảnh một tráng sĩ trên mình ngựa sắt tay cầm tre đằng ngà hiên ngang, oai phong lẫm liệt trên đường đi đánh giặc, mắt vẫn hướng về phương Nam quê mẹ.

Lễ hội đền Sóc là một lễ hội có từ xa xưa. Đây là một lễ hội có quy mô rất lớn, tổ chức quy củ, nghiêm túc, diễn ra từ ngày 6 đến ngày 8 tháng Giêng hằng năm. Thực tế thì hội đã được chuẩn bị từ tháng 11 và bắt đầu từ thời khắc giao thừa hằng năm và kéo dài suốt mùa xuân, ngày nào cũng đông vui náo nhiệt với các đoàn du khách đến lễ hoặc tham quan khu di tích.

Ngày mùng 6 tháng Giêng hằng năm bắt đầu hội bằng nghi thức rước lễ vào đền. Đoàn rước kéo dài hàng cây số trên con đường từ phố Mã vào đền Sóc. Mỗi thôn có một đoàn rước gồm đầy đủ các tầng lớp nhân dân như cán bộ, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội người cao tuổi. Đoàn rước nào quần áo cũng muôn màu muôn sắc của lễ hội, cờ lọng rợp trời, trống chiêng thật là một không khí vô cùng tưng bừng náo nhiệt.

ruoc-thanh(1).jpg
Lễ rước ngựa Gióng của nhân dân  thôn Phù Mã (Phù Linh)

Dẫn đầu đoàn rước là đoàn của thôn Vệ Linh rước kiệu hoa tre lộc Thánh. Thôn Phù Mã rước kiệu có hình tượng ngựa Gióng. Thôn Dược Thượng xã Tiên Dược rước voi chiến to lớn bằng hoặc hơn voi thật. Thôn Đan Tảo rước kiệu trầu cau. Thôn Đức Hậu xã Đức Hòa rước kiệu có một đôi ngà voi. Thôn Yên Sào xã Xuân Giang rước kiệu cỏ voi (cỏ voi là 4 cây chuối tươi, lá xanh đẹp). Thôn Yên Tàng xã Bắc Phú rước kiệu tướng (tướng là một cô gái khoảng 11 đến 13 tuổi xinh đẹp). Thôn Xuân Dục xã Tân Minh rước kiệu Cầu Húc (một quả cầu lớn sơn màu đỏ tượng trưng cho mặt trời).

Các đoàn rước thực hành nghi thức tế lễ riêng biệt và nghiêm chỉnh theo luật lệ quy định từ trước. Các tích diễn xướng từ xưa vẫn được thực hành đầy đủ, trang nghiêm. Mỗi vật phẩm dâng cúng lên Thánh trong ngày hội, mỗi trò rước, những diễn xướng tại hội đền Sóc đều là những sự tích ly kỳ gắn với huyền thoại Thánh Gióng đi diệt giặc Ân cách đây 4000 năm.

Kết thúc hội vào chiều ngày mùng 8 là tục cướp hoa tre cực kỳ sôi động. Ai cũng muốn “cướp” được một vài tua hoa tre đế lấy lộc Thánh, để được may mắn cho một năm mới tốt tài sai lộc. Hiện nay, việc “cướp” hoa tre đã được ban quản lý đền Sóc đưa vào khuôn khổ không còn nguy hiểm và lộn xộn như xưa.

Hội đền Sóc là một lễ hội lớn tôn vinh truyền thống anh hùng chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam đã được người dân giữ gìn và bảo tồn suốt mấy ngàn năm lịch sử. Khu di tích lịch sử đền Sóc đã được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử văn hóa năm 1962. Đền Sóc đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại năm 2010. Ngày 31/12 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam ký quyết định số 2408 QĐ-TTC xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật đền Sóc là di tích quốc gia đặc biệt.

Cũng như hội Phù Đổng ở huyện Gia Lâm:

Trước ngày mùng chín tháng tư

Không đi hội Gióng cũng hư một đời

Có lẽ những ai đã đến hội đền Sóc một lần vào đầu mùa xuân năm mới chắc chắn họ sẽ còn trở lại nơi này nhiều lần sau nữa.

Bài liên quan
  • Độc đáo Lễ hội kéo chữ làng Phụng Công, tỉnh Thái Bình
    Lễ hội kéo chữ truyền thống làng Phụng Công, xã Quỳnh Hội, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, được biến tạo từ hình thức luyện binh của các tướng lĩnh các vương triều phong kiến xa xưa, sang thành hội kéo chữ, gọi tắt là kéo hội.
(0) Bình luận
  • Lại bàn về mâm ngũ quả
    Tết Nguyên đán là Tết cổ truyền lớn nhất trong một năm của người Việt. Nghi lễ trang trọng trên hết trong mấy ngày Tết là thờ cúng tổ tiên. Lễ vật dâng cúng, ngoài các vật phẩm như bánh chưng, trầu cau thì việc bày sắm mâm ngũ quả là việc làm hàng đầu của mọi nhà, bất kể giàu nghèo.
  • Tết Cả
    Nói về Tết cổ truyền người Việt là nói về Tết Nguyên đán. Tết Nguyên đán là Tết mở đầu năm mới, thời điểm bắt đầu vòng quay mới của vũ trụ sau bốn mùa chu chuyển. Dân ta gọi là Tết Cả. Chỉ có gọi như thế mới nói hết chiều sâu tâm hồn của nếp nghĩ, nếp sống truyền thống.
  • Hai bảo vật của vua Hàm Nghi ra mắt công chúng
    Hai bảo vật là bức tranh do vua Hàm Nghi tự vẽ và ống điếu bằng gỗ mà nhà vua thường dùng khi còn sống lần đầu tiên trình làng trước công chúng tại Huế.
  • Tiếp tục nghiên cứu và phát huy giá trị di sản Thành nhà Hồ
    Chiều 9/1, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đã làm việc với Trung tâm bảo tồn di sản Thành nhà Hồ về công tác tiếp tục nghiên cứu, phát huy giá trị di sản.
  • Triển lãm "Châu Á bí ẩn": Dòng gốm Cây Mai thất truyền được tái sinh
    Triển lãm “Châu Á bí ẩn” lần đầu tiên quy tụ các hoạ sỹ nổi tiếng của nền hội hoạ Việt Nam, tại đây nghệ thuật gốm Cây Mai truyền thống của xứ Nam bộ xưa được tái sinh.
  • Thêm 05 di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2022
    Ngày 29/12/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1649/QĐ-TTg về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (đợt 13).
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thăng Long - Hà Nội, mạch nguồn cảm xúc
    Nhà Lý coi đạo Phật là Quốc giáo nên không ít những nhà sư giỏi giang được mời về làm tham mưu, giúp rập cung đình như Nguyễn Minh Không, Từ Đạo Hạnh, Đào Cam Mộc…
  • Chờ đón những bứt phá
    Một mùa xuân mới đã đến, mùa xuân của một khởi đầu mới sau hơn 2 năm vì đại dịch, cả nước chúng ta phải thực hiện giãn cách xã hội. Với anh chị em văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội lại càng thấy mới mẻ trên chặng đường đầu của nội dung Hội nghị Văn hóa toàn quốc - Tháng 11/2021.
  • Chuyện kể bên dòng Đại Lan
    Sông Hồng chảy vào Việt Nam, từ Hà Khẩu, Lào Cai đến cửa Ba Lạt, Nam Định dài 556km. Dòng sông thân thuộc có nhiều tên gọi, gắn với những vùng đất mà sông chảy qua.
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hội Lim nghiêm cấm hát quan họ ngửa nón xin tiền, không hát văn nhảy đồng
    Đó là các nội dung được ban tổ chức Lễ hội vùng Lim xuân Quý Mão 2023, huyện Tiên Du (Bắc Ninh) nghiêm cấm tại hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, tức mùng 2 và mùng 3/2 dương lịch.
Đừng bỏ lỡ
  • Phố ông đồ
    Phố ông đồ
  • Cảm ơn ạ, thủy tiên!
    Một trong những thú vui cuối năm của tôi là mũ áo sùm sụp, đan tay người thương rồi dạo Đồng Xuân trong gió lạnh cạn mùa. Gạn chút năm cũ với mây xám đêm dài, với chè chén bên Gầm Cầu, thật không khác gì được sắm Tết trong cái nhớ Tết. Tết của chuyện kể hiền như thần thoại, của mùi vị óng ánh bên trong ván cửa lùa, của thú chơi tài tử hào hoa, của mùi pháo cũ tiễn nhiều năm cũ.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • “Mùa xuân dâng Đảng” qua những trang sách, báo
    Hướng tới kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), mừng xuân Quý Mão 2023, Thư viện quốc gia Việt Nam tổ chức trưng bày tư liệu sách, báo với chủ đề “Mùa xuân dâng Đảng” tại 31 Tràng Thi (quận Hoàn Kiếm).
  • Hà Nội: Hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội cho ý kiến vào cuối năm 2023
    UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về nghiên cứu, đề xuất chính sách, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và theo dõi đánh giá tình hình thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023.
  • Thủ tướng đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023
    Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 27/1/2023 đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
  • "Dấu ấn thành Nam": Những mốc son trong dòng lịch sử dân tộc
    Ngày 28/1, tại không gian văn hóa Bảo tàng tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Dấu ấn thành Nam". Sự kiện do Bảo tàng tỉnh Nam Định và Trung tâm lưu trữ quốc gia I thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước phối hợp tổ chức.
  • Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân Qúy Mão 2023
    Ngày 29/1 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân 2023 - New year concert 2023 do Bộ Công an chỉ đạo tổ chức nhân kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2023) và đón xuân Quý Mão 2023. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Truyền hình CAND (kênh ANTV).
  • Chủ tịch TP. Hà Nội gửi thư khen 6 huyện về triển khai dự án Vành đai 4
    Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa gửi thư khen 6 huyện: Thanh Oai, Đan Phượng, Sóc Sơn, Mê Linh, Thường Tín, Hoài Đức về triển khai dự án Vành Đai 4 - Vùng Thủ đô.
  • Quyết liệt bảo đảm an toàn Lễ hội và hoạt động vui xuân của nhân dân sau Tết Nguyên đán
    Ngày 26/01/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, tận tụy với công việc, ngày đêm căng mình với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
Tái hiện nhiều nghi thức truyền thống tại Lễ hội đền Sóc
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO