Tết Cả

PGS.TS Lê Trung Vũ| 22/01/2023 07:25

Nói về Tết cổ truyền người Việt là nói về Tết Nguyên đán. Tết Nguyên đán là Tết mở đầu năm mới, thời điểm bắt đầu vòng quay mới của vũ trụ sau bốn mùa chu chuyển. Dân ta gọi là Tết Cả. Chỉ có gọi như thế mới nói hết chiều sâu tâm hồn của nếp nghĩ, nếp sống truyền thống.

xin-chu-1.jpg

Tết Cả đến vào khoảnh khắc 2 năm cũ - mới gặp nhau và ly biệt, giao thừa chính là điểm hội tụ và phân ly ấy. Đó là thời điểm thiêng liêng nhất của một năm, đúng lúc chuyển đổi từ mùa đông giá lạnh, khô cằn - biểu tượng của hủy diệt, chết chóc, sang mùa xuân ấm áp, nảy mầm - biểu tượng của tiến triển, sinh sôi. Xưa, vào thời khắc này, mọi người thường chúc nhau và có nhiều tục lệ đặc thù với mong ước biến lời chúc thành hiện thực. Ví như, trẻ con hát “xúc xắc xúc xẻ” chúc mừng mọi gia đình; tục “gọi gạo” mong mưa thuận gió hòa, mọi người khỏe mạnh; lệ “giữ lửa qua đêm giao thừa” mong giữ sự sống từ năm cũ sang năm mới; lễ trảm tự (chém chữ) để truyền nghề võ cho trai đinh của các dòng họ trong làng…

Theo tiến trình, Tết Cả bắt đầu từ mồng 1, tới mồng 3 là lễ hóa vàng, hoặc tới mồng 7 là lễ khai hạ, hết Tết. Tết Cả là lễ hội truyền thống lớn nhất, tập trung nhất, tiêu biểu nhất của người Việt. Và cũng chính Tết Cả đã mở màn cho hệ thống lễ hội (Hội làng) mùa xuân rộn ràng tới mùa thu trên mọi miền đất nước… Lễ hay hội trong Tết Cả bao hàm nhiều mỹ tục. Nội dung của mỹ tục thường chỉ giản dị là bộc lộ lòng nhân ái, đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được khơi bày cùng tinh thần cộng đồng sâu sắc.
Tết là đổi mới, nên trong những ngày này người ta thường chọn giờ, chọn ngày để tạo một động tác - một hành động biểu trưng - mở đầu cho mọi việc của năm mới với mong ước năm sau sẽ tăng tiến, khá giả, tốt đẹp hơn năm vừa đi qua.

Nhà nông thường làm lễ động thổ hay khai canh vào ngày mồng 3 - 4 hoặc 6 tháng Giêng. Nho sĩ (văn nghệ sĩ, trí thức) thường làm Lễ khai bút (mồng 1 - 3 Tết) viết câu văn, làm bài thơ đầu tiên. Thợ rừng hay người kiểm lâm làm Lễ khai sơn (lễ mở cửa rừng). Dân chài miền biển có Lễ câu ngư (mồng 1 tới mồng 5) với lệ kiếm mẻ cá đầu tiên lấy may và mở đầu cho một năm chài lưới thịnh vượng. Quan lại hoặc xã trường bắt đầu mở ấn (con dấu) xác nhận giấy tờ công văn đầu năm, gọi là Lễ khai ấn. Nghề thủ công có Lễ khai nghiệp bắt đầu sản xuất; hoặc nghề đúc có Lễ khai lò (nhóm lửa đúc đồng, gang…). Ở Huế, dân chèo thuyền dọc sông Hương, còn ngược dòng nước lên thượng nguồn Hương Điền làm Lễ khai nguồn với ý cầu mong thủy thần không gây tai nạn giao thông đường thủy. Mồng 7 có Lễ khai hạ là nghi lễ kết thúc Tết, mọi người trở lại công việc bình thường của bản thân. Người ta gọi tất cả là Lễ khai xuân, lễ mở đầu mùa xuân hoạt động của từng ngành nghề, cầu may mắn cho cả năm.
Sống bằng nghề nông, người Việt cổ gắn bó với mùa màng, hòa nhập với môi trường (Trời - Đất) thành một khối thống nhất, hòa hợp nhau (Trời - Đất - Người). Vì vậy chỉ đến Tết Cả mới thấy toàn thể cộng đồng cầu chúc nhau toàn diện. Với nông dân: cầu phong đăng, hòa cốc; với thợ thủ công: mở mang trăm nghề; với nho sinh: đỗ đạt, hiển vinh; với thương nhân: làm ăn phát đạt “một vốn bốn lời”; với người già: bách niên giai lão; với trẻ nhỏ: hay ăn chóng lớn; với tuổi xuân: hạnh phúc lứa đôi; với vợ chồng: gia đình đầm ấm; với người nghèo: đủ ăn, đủ mặc; với người yếu: khỏe mạnh; với mọi người, lời chung nhất: sức khỏe và bình yên... Lời chúc biểu hiện niềm hi vọng sâu xa, rằng mọi điều tốt lành sẽ đến với tất cả, không loại trừ ai.

14-1643399665528.jpg
Ảnh: Thành Đạt

Cũng vào dịp này, đạo lý làm người được nhắc lại để in sâu trong mối quan hệ xã hội nhiều chiều, trọn vẹn: cháu con và ông bà, cha mẹ; trò và thầy; bệnh nhân và thầy thuốc; vợ chồng; anh em; họ hàng thân quyến, đồng nghiệp, bạn bè, trẻ già… Thật là một lối sống tràn đầy nhân ái, chu đáo, một lối ứng xử văn minh

Bài liên quan
  • Nhiều nghi thức ngày Tết cổ truyền được tái hiện tại khu phố cổ Hà Nội
    Ngày 08/01, tại di tích đình Kim Ngân (42-44 Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm), Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp cùng các đơn vị khai mạc chuỗi hoạt động văn hóa chào mừng Tết Nguyên đán Quý Mão “Tết Việt – Tết Phố 2023”, trong đó, diễn ra lễ cáo yết Thành Hoàng, cúng Tổ nghề và dựng cây nêu đón Tết.
(0) Bình luận
  • Lại bàn về mâm ngũ quả
    Tết Nguyên đán là Tết cổ truyền lớn nhất trong một năm của người Việt. Nghi lễ trang trọng trên hết trong mấy ngày Tết là thờ cúng tổ tiên. Lễ vật dâng cúng, ngoài các vật phẩm như bánh chưng, trầu cau thì việc bày sắm mâm ngũ quả là việc làm hàng đầu của mọi nhà, bất kể giàu nghèo.
  • Tái hiện nhiều nghi thức truyền thống tại Lễ hội đền Sóc
    Cứ mỗi mùa xuân đến, hàng loạt lễ hội tưng bừng náo nhiệt được tổ chức ở các ngôi đền thờ Thánh Gióng. Một trong những lễ hội quy mô hoành tráng hơn cả là lễ hội đền Sóc ở xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội (nơi Thánh hóa) với quy mô 21 tổng, 127 xã tham gia trước đây, hiện nay theo địa giới hành chính mới, hội Sóc Sơn có 6 xã, 8 thôn tham gia tổ chức.
  • Hai bảo vật của vua Hàm Nghi ra mắt công chúng
    Hai bảo vật là bức tranh do vua Hàm Nghi tự vẽ và ống điếu bằng gỗ mà nhà vua thường dùng khi còn sống lần đầu tiên trình làng trước công chúng tại Huế.
  • Tiếp tục nghiên cứu và phát huy giá trị di sản Thành nhà Hồ
    Chiều 9/1, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đã làm việc với Trung tâm bảo tồn di sản Thành nhà Hồ về công tác tiếp tục nghiên cứu, phát huy giá trị di sản.
  • Triển lãm "Châu Á bí ẩn": Dòng gốm Cây Mai thất truyền được tái sinh
    Triển lãm “Châu Á bí ẩn” lần đầu tiên quy tụ các hoạ sỹ nổi tiếng của nền hội hoạ Việt Nam, tại đây nghệ thuật gốm Cây Mai truyền thống của xứ Nam bộ xưa được tái sinh.
  • Thêm 05 di tích được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt năm 2022
    Ngày 29/12/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1649/QĐ-TTg về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (đợt 13).
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thăng Long - Hà Nội, mạch nguồn cảm xúc
    Nhà Lý coi đạo Phật là Quốc giáo nên không ít những nhà sư giỏi giang được mời về làm tham mưu, giúp rập cung đình như Nguyễn Minh Không, Từ Đạo Hạnh, Đào Cam Mộc…
  • Chờ đón những bứt phá
    Một mùa xuân mới đã đến, mùa xuân của một khởi đầu mới sau hơn 2 năm vì đại dịch, cả nước chúng ta phải thực hiện giãn cách xã hội. Với anh chị em văn nghệ sĩ Thủ đô Hà Nội lại càng thấy mới mẻ trên chặng đường đầu của nội dung Hội nghị Văn hóa toàn quốc - Tháng 11/2021.
  • Chuyện kể bên dòng Đại Lan
    Sông Hồng chảy vào Việt Nam, từ Hà Khẩu, Lào Cai đến cửa Ba Lạt, Nam Định dài 556km. Dòng sông thân thuộc có nhiều tên gọi, gắn với những vùng đất mà sông chảy qua.
  • Những nhà văn nổi tiếng thế giới sinh năm Mão
    Trong lịch sử văn học thế giới từ xưa đến nay đã có vô số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng, tài danh nhưng trong bài này người viết chỉ nêu danh một số những nhà văn nổi tiếng sinh vào năm Mão.
  • Hội Lim nghiêm cấm hát quan họ ngửa nón xin tiền, không hát văn nhảy đồng
    Đó là các nội dung được ban tổ chức Lễ hội vùng Lim xuân Quý Mão 2023, huyện Tiên Du (Bắc Ninh) nghiêm cấm tại hội Lim diễn ra trong hai ngày 12 và 13 tháng Giêng, tức mùng 2 và mùng 3/2 dương lịch.
Đừng bỏ lỡ
  • Phố ông đồ
    Phố ông đồ
  • Cảm ơn ạ, thủy tiên!
    Một trong những thú vui cuối năm của tôi là mũ áo sùm sụp, đan tay người thương rồi dạo Đồng Xuân trong gió lạnh cạn mùa. Gạn chút năm cũ với mây xám đêm dài, với chè chén bên Gầm Cầu, thật không khác gì được sắm Tết trong cái nhớ Tết. Tết của chuyện kể hiền như thần thoại, của mùi vị óng ánh bên trong ván cửa lùa, của thú chơi tài tử hào hoa, của mùi pháo cũ tiễn nhiều năm cũ.
  • Tết xưa trong những trang sách cũ
    Trong tâm thức của mỗi người Việt, ngày Tết là một ngày thiêng liêng. Đó là ngày đoàn tụ gia đình, ngày con người trở về với quê hương bản quán, về với họ hàng, tổ tiên. Tết không chỉ là dịp nghỉ ngơi, được vui chơi, mà đó còn là dịp để sum họp, để thăm hỏi, chúc tụng. Với nhà văn Vũ Bằng, Tết là phải về quê.
  • “Mùa xuân dâng Đảng” qua những trang sách, báo
    Hướng tới kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2023), mừng xuân Quý Mão 2023, Thư viện quốc gia Việt Nam tổ chức trưng bày tư liệu sách, báo với chủ đề “Mùa xuân dâng Đảng” tại 31 Tràng Thi (quận Hoàn Kiếm).
  • Hà Nội: Hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội cho ý kiến vào cuối năm 2023
    UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND về nghiên cứu, đề xuất chính sách, lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và theo dõi đánh giá tình hình thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn TP Hà Nội năm 2023.
  • Thủ tướng đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023
    Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 27/1/2023 đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
  • "Dấu ấn thành Nam": Những mốc son trong dòng lịch sử dân tộc
    Ngày 28/1, tại không gian văn hóa Bảo tàng tỉnh Nam Định đã diễn ra lễ khai mạc Triển lãm "Dấu ấn thành Nam". Sự kiện do Bảo tàng tỉnh Nam Định và Trung tâm lưu trữ quốc gia I thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước phối hợp tổ chức.
  • Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân Qúy Mão 2023
    Ngày 29/1 tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chương trình Hòa nhạc đặc biệt chào xuân 2023 - New year concert 2023 do Bộ Công an chỉ đạo tổ chức nhân kỷ niệm 93 năm Ngày thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2023) và đón xuân Quý Mão 2023. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên Truyền hình CAND (kênh ANTV).
  • Chủ tịch TP. Hà Nội gửi thư khen 6 huyện về triển khai dự án Vành đai 4
    Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh vừa gửi thư khen 6 huyện: Thanh Oai, Đan Phượng, Sóc Sơn, Mê Linh, Thường Tín, Hoài Đức về triển khai dự án Vành Đai 4 - Vùng Thủ đô.
  • Quyết liệt bảo đảm an toàn Lễ hội và hoạt động vui xuân của nhân dân sau Tết Nguyên đán
    Ngày 26/01/2023, Đại tướng Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân đã không quản ngại khó khăn, gian khổ, tận tụy với công việc, ngày đêm căng mình với nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023.
Tết Cả
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO