Tiếng nói từ trái tim dạt dào yêu thương

Nguyễn Thị Thiện| 14/05/2022 08:17

Vũ Quần Phương
Phải chăng
Phải chăng trước gương em thoáng nét buồn:
tuổi trẻ xa rồi, nhan sắc đi đâu!
Nhan sắc thành đời anh và các con khôn lớn
thành tháng ngày khuya sớm lo toan
Thuở sinh đứa con đầu
em tháo vội chiếc áo len duy nhất
chiếc áo hồi môn một thời con gái
để đan thành tấm áo nhỏ cho con
Anh đã rét cái rét em trong mùa đông ấy 
Ấm cái ấm của con suốt cả đời người
Em thức trắng nhiều đêm để bây giờ tóc bạc
mỗi sợi dệt anh vào với cuộc đời này
những sợi bạc vì anh mà có 
những sợi chiều xao xác heo may
Năm tháng hạt thành cây, cây thành mùa trĩu quả
năm tháng dắt em đi lên mẹ, lên bà
lấy bước nhỏ chân mình đo mọi chặng đường xa
Đôi vai mảnh tảo tần thành nơi anh nương tựa
bàn tay khum che chở hóa căn nhà
sợi tóc bạc như một lời nói nhỏ
anh nghe thầm gian khổ những ngày qua.
Kỷ niệm những dịp năm tròn ngày cưới là rất ý nghĩa đối với các cặp vợ chồng, đây là mốc son minh chứng quá trình chung sống, tình cảm bền chặt giữa hai người. Bài thơ “Phải chăng” của nhà thơ Vũ Quần Phương là tiếng nói từ trái tim dạt dào tình yêu thương và tri ân của người chồng gửi gắm tới người vợ tào khang.
Khơi nguồn cảm hứng thơ của thi phẩm là phu nhân của nhà thơ - bà Đào Thị Hường, người đã cùng chồng trải qua nửa thế kỷ chung sống. Nói người vợ tào khang là để chỉ tình nghĩa vợ chồng gắn bó từ thuở còn nghèo khó đến khi mãn đời hạnh phúc đong đầy. 50 năm ngày cưới, một mốc son không nhiều cặp vợ chồng đạt được, dẫu vợ chồng nhà thơ dự định không tổ chức kỷ niệm gì dềnh dang, nhưng đề xuất và mong muốn của các con cháu khiến ông bà không thể bỏ qua. Nhân đám cưới vàng đặc biệt ý nghĩa này, nhà thơ có sáng tác mới tặng vợ. Năm mươi năm là gần hai vạn ngày! Biết bao nhiêu nghĩa tình, bao điều muốn nói, bao cảm xúc muốn thổ lộ nhưng tác giả không đao to búa lớn, nói bằng ngôn từ rất dung dị: “Phải chăng trước gương em thoáng nét buồn:/ tuổi trẻ xa rồi, nhan sắc đi đâu”. Lặng lẽ quan sát, chủ thể trữ tình thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc với một nửa của mình. Tuổi trẻ và nhan sắc có ý nghĩa rất quan trọng với phụ nữ, nhất là với người làm vợ. Trong bài “Khách hóa chủ nhà em hóa đời anh”, thi sĩ từng rất tự hào khi nói về ý trung nhân “mười chín tuổi như em, xanh ngát, tươi hồng”. Nhưng giờ đây “tuổi trẻ” đã là quá khứ, cả nhan sắc cũng hao hụt đi đâu? Nhà thơ tự lý giải với thái độ ghi nhận và trân quý sự hy sinh tận tâm, thầm lặng của người bạn đời: “Nhan sắc thành đời anh và các con khôn lớn/ thành tháng ngày khuya sớm lo toan”. Tác giả dùng thể thơ tự do, các khổ thơ với số câu không đều nhau và phép ẩn dụ nhân hóa nói rõ những lo toan vất vả đức nhẫn nại ở người vợ. Lời thơ thể hiện rõ thái độ thấu hiếu và tri ân vợ sâu sắc. Nhờ có em lo toan, thu vén, tảo tần hôm sớm mà “đời anh và các con khôn lớn”. Tục ngữ có câu “Gái có công, chồng chẳng phụ”, có người phụ nữ nào lại không phấn khởi khi được thấu hiểu và ghi công như vậy? Liền đó, tác giả ôn lại ký ức không thể nào quên: Khi sinh đứa con đầu lòng, gia cảnh còn thiếu thốn - cũng như bao gia đình cán bộ công chức khác thời bao cấp bấy giờ - Áo len mặc ấm cho bé không bán trên thị trường, người mẹ trẻ “tháo vội chiếc áo len duy nhất/ chiếc áo hồi môn một thời con gái/ để đan thành tấm áo nhỏ cho con” . Điệp ngữ chiếc áo len cùng với cách dùng từ “chiếc áo hồi môn” hóm hỉnh, trào lộng bởi nụ cười ý nhị. Nói tới hồi môn thường để chỉ sự chuyển giao tài sản của cha mẹ hoặc quà tặng có giá trị như vàng hay tiền khi con gái đi lấy chồng. Còn ở đây hồi môn chỉ là chiếc áo len duy nhất, người mẹ đã tháo gỡ ra và khéo léo đan lại cho con. Tác giả vô cùng xúc động trước nghĩa cử ấy. Người chồng, người cha không chỉ “rét cái rét em trong mùa đông ấy”, mà còn “Ấm cái ấm của con suốt cả đời người”. Câu thơ nhờ phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác rất sáng tạo đã chạm đến trái tim người đọc bởi tình nghĩa vợ chồng cùng chia sẻ cay đắng, ngọt bùi. Thoạt nghe ý thơ này tưởng như mâu thuẫn nhưng ngẫm kỹ lại thấy thống nhất ở nội hàm tình chồng vợ, nghĩa cha con. Rồi nhiều đêm khác nữa: “Em thức trắng để bây giờ tóc bạc”, những sợi tóc nhỏ bé của em vì con, vì anh mà dần đổi màu theo năm tháng. Những sợi tóc ấy cũng là những sợi thương, sợi nhớ, sợi chăm lo, quan tâm mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm để dệt nên và gắn kết mọi thành viên trong gia đình trong tình yêu thương và trách nhiệm. 
Điều tuyệt vời là “Năm tháng hạt thành cây, cây thành mùa trĩu quả/ năm tháng dắt em đi lên mẹ, lên bà”. Sự dâng hiến, hy sinh lặng thầm của người vợ, người mẹ như cây tích tụ nhựa từ nắng gió để kết nên hoa tươi trái đẹp và thành “mùa trĩu quả”, không phải thứ quả bình thường mà là quả ngọt, trái thơm. Hai bé con của nhà thơ hồi nào vẫn thường được ông cùng vừa dạy vừa chơi trò “nếu nhắm mắt…”(Nói với em), giờ đã là những người thành đạt là Giáo sư Vũ Hà Văn và Tiến sĩ Vũ Thanh Điềm. 
Khổ cuối bài, một lần nữa nhà thơ khẳng định vai trò trung tâm, hạt nhân nuôi giữ ngọn lửa hạnh phúc gia đình mình chính là “Đôi vai mảnh tảo tần..., là “bàn tay khum che chở” của em. Thông thường, người ta hay nói tới đôi vai vạm vỡ, chắc khỏe của người chồng là chỗ dựa cho vợ con. Còn ở đây, thi sĩ lại nói tới đôi vai mảnh dẻ nhưng tảo tần của vợ lại là điểm tựa tin cậy cho cả gia đình. Đặc biệt, hình ảnh đôi tay khum của người vợ mỗi khi thắp hương trước ban thờ gia tiên như hình ảnh mái nhà thân thương thu nhỏ mà người chồng và các con luôn cảm thấy ấm áp mỗi buổi đi về. Nói về những thành quả của hai con trai, nhà thơ Vũ Quần Phương vẫn ghi nhận rằng công lớn thuộc về vợ, đặc biệt là cách bà Hường tạo nên bầu không khí học tập và lối tư duy khoa học ở mọi thành viên trong gia đình, cốt lõi là mỗi người luôn tự học hỏi và sáng tạo, không hề bó buộc theo khuôn khổ. Đúng như ông bà xưa thường nói “Phúc đức tại mẫu”. Nhờ có người vợ, người mẹ đảm đang thu vén khéo mà gia đình vượt qua bao mưa nắng gió giông, để bây giờ có niềm vui đong đầy trong ấm nồng yêu thương. Rất nhiều người chúc mừng hạnh phúc viên mãn của đại gia đình nhà thơ. Đó là thành quả xứng đáng cho sự phấn đấu bền bỉ của mọi thành viên ở một gia đình trí thức, là phần thưởng xứng đáng dành cho những con người tự cày cấy gieo trồng với sự nỗ lực không mệt mỏi “Quả đến chín trong tay còn lấm đất gieo trồng”. 
Nhan đề bài thơ là “Phải chăng” tuy hình thức là dạng câu hỏi nhưng toàn bài tác giả đã tự trả lời. Đó là tiếng nói chan chứa yêu thương và tấm lòng tri ân của người viết gửi vào câu chữ, đây đúng là một bài ca đẹp về tình nghĩa vợ chồng trong nền thơ ca đương đại. Bằng thi phẩm này, một lần nữa cho thấy thơ Vũ Quần Phương giàu chất trữ tình kết hợp với suy tư, giọng điệu hoài niệm, đem đến cho bạn đọc những bài học bổ ích từ cuộc sống.
(0) Bình luận
  • Nỗi cô đơn hiện sinh trong thơ Hoàng Vũ Thuật
    Hoàng Vũ Thuật là một nhà thơ có sức viết bền bỉ, hầu hết những tác phẩm của ông đều được lấy chất liệu từ cuộc sống buồn vui của chính mình và những phận đời xung quanh. Với sự trải nghiệm của mình và sự sáng tạo riêng độc đáo, ông đã khắc họa nên những nỗi khổ đau phận người, nỗi cô đơn hiện sinh trong rất nhiều tác phẩm.
  • Se sẽ chứ,  Xuân Quỳnh !
    Mùa thứ 6 của “Se sẽ chứ” - Ơ kìa Hà Nội - kỷ niệm sinh nhật tuổi 80 của cố nhà thơ Xuân Quỳnh được trải dài trong tháng 10 đã góp thêm sắc yêu, sắc nhớ lung linh, dịu dàng mà nồng nàn của thu Hà Nội. Từ đây, thêm một lần độc giả hôm nay được trở lại và khám phá thế giới thi ca mãi mãi tươi xanh của nữ sĩ tài hoa.
  • Tập thơ - văn “Thi nhân miền cổ tích”: Dấu ấn tự hào của các thi nhân và bè bạn
    Tiếp sau cuốn “Thi nhân miền cổ tích” tập 1 (xuất bản năm 2019) và “Thi nhân miền cổ tích” tập 2 (xuất bản năm 2020), đầu tháng 11 năm 2022 cuốn “Thi nhân miền cổ tích” tập 3 cũng sẽ ra mắt công chúng. Tập sách là thành quả sau nhiều nỗ lực của các thành viên Câu lạc bộ Thi nhân miền cổ tích.
  • Nhà văn Nguyễn Bắc Sơn: Cây bút tiểu thuyết giàu vị đời
    Trình làng văn muộn nhưng nhà văn Nguyễn Bắc Sơn sớm khẳng định vị thế trên văn đàn đương đại. Ở tuổi 81, ông đã cống hiến cho bạn đọc gần 20 tác phẩm văn xuôi giàu vị đời, tình người và đầy ắp tinh thần đối thoại. Viết nhiều thể loại nhưng nói đến nhà văn Nguyễn Bắc Sơn người đọc nhớ đến một cây bút đặc sắc, có thành tựu trong “thời của tiểu thuyết” và đã ba lần nhận giải thưởng Cuộc thi tiểu thuyết của Hội Nhà văn Việt Nam (2006 - 2009, 2011 - 2014 và 2016 - 2019).
  • Hơn 200 năm tiếp nhận Cung oán ngâm khúc
    Bậc thi bá Nguyễn Gia Thiều (1741 - 1898), quê xã Ngũ Thái, huyện Thuận Thành (Bắc Ninh) nổi tiếng hay chữ, sáng tác rất nhiều, có tập thơ chữ Hán “Ôn Như thi tập” (Tập thơ Ôn Như) - tiền và hậu tập - gồm hàng ngàn bài.
  • Tác giả bài "Mây và bông" qua đời ở tuổi 85
    Nhà thơ Ngô Văn Phú, tác giả của những câu thơ quen thuộc mà nhiều người tưởng ca dao: "Trên trời mây trắng như bông/ Ở dưới cánh đồng, bông trắng như mây/ Những cô má đỏ hây hây/ Đội bông như thể đội mây về làng" vừa qua đời vào 15h15 ngày 24-10 tại thành phố Phúc Yên.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Nỗi cô đơn hiện sinh trong thơ Hoàng Vũ Thuật
    Hoàng Vũ Thuật là một nhà thơ có sức viết bền bỉ, hầu hết những tác phẩm của ông đều được lấy chất liệu từ cuộc sống buồn vui của chính mình và những phận đời xung quanh. Với sự trải nghiệm của mình và sự sáng tạo riêng độc đáo, ông đã khắc họa nên những nỗi khổ đau phận người, nỗi cô đơn hiện sinh trong rất nhiều tác phẩm.
  • Tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người
    Sáng 29/11, Hội thảo quốc gia "Hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới" khai mạc tại Hà Nội và kết nối trực tuyến tới hai điểm cầu Huế, Thành phố Hồ Chí Minh. Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa chủ trì Hội thảo.
  • Bản lĩnh người viết trẻ: Bền bỉ  từ nội lực
    Để đứng vững trước những biến thiên của thời cuộc, để tạo cho mình một chỗ đứng nhất định trong văn giới, để khẳng định bút lực của mình so với các thế hệ đi trước, có chăng, “bản lĩnh” là yếu tố song hành cần thiết bên cạnh những người viết trẻ?
  • Khai mạc Liên hoan Xiếc quốc tế tại Hà Nội năm 2022
    Tối 2/12, tại Rạp Xiếc trung ương (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội), Liên hoan Xiếc quốc tế 2022 với sự tham gia của 9 đơn vị nghệ thuật trong nước và quốc tế đã chính thức khai mạc.
  • Ngô Thanh Vân đã huy động được 13 tỷ đồng giúp 451 bé mổ tim bẩm sinh
    Trong đêm Gala Dinner Vết sẹo cuộc đời - Scar of Life lần thứ 10 diễn ra thành công tối 1/12 tại TP HCM, Ngô Thanh Vân đã huy động được hơn 13 tỷ đồng bằng việc đấu giá, kêu gọi để giúp 451 bé mổ tim bẩm sinh.
Đừng bỏ lỡ
  • Bí thư Thành uỷ TP Hà Nội đối thoại với phụ nữ Thủ đô
    Sáng nay 30/11, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Thành uỷ TP Hà Nội Đinh Tiến Dũng chủ trì buổi đối thoại với phụ nữ Thủ đô năm 2022.
  • Khai mạc Kỳ họp thứ 17 Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể
    Tối 27/11/2022 (giờ địa phương), tại Thủ đô Rabat, Vương quốc Maroc, Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 của UNESCO về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể long trọng tổ chức lễ khai mạc Kỳ họp thứ 17.
  • Phim "Tro tàn rực rỡ" giành giải lớn tại Liên hoan phim Ba châu lục
    Rạng sáng ngày 28/11 (giờ Việt Nam) tại khán phòng Stereolux, thành phố Nantes, Pháp diễn ra Liên hoan phim Ba châu lục (Festival des 3 Continents) 2022. Bộ phim "Tro tàn rực rỡ" của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên đã xuất sắc giành giải thưởng danh giá nhất Montgolfière d’or (Golden Baloon).
  • Chủ tịch nước biểu dương nhà văn trẻ Nguyễn Bình
    Chiều 28/11, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đã có buổi gặp với tài năng văn học trẻ Nguyễn Bình. Nguyễn Bình năm nay 21 tuổi, là du học sinh Việt Nam tại Mỹ. Anh là người được nhắc đến rất nhiều thời gian gần đây sau khi được Hội Nhà văn trao giải tác giả trẻ ở hạng mục Văn học dịch với tác phẩm dịch "Truyện Kiều" sang tiếng Anh năm 2021.
  • Cẩm nang tôi - có Hà Nội lâu rồi
    Có một Hà Nội rộng dài văn hiến, sắc nước hương trời luôn níu giữ trái tim tôi. Tôi chẳng có gì dành tặng cho mảnh đất ôn nhu đẹp đẽ ấy ngoài tấm thịnh tình của một người tỉnh lẻ chân quê. Yêu thương này tôi muốn nói. Nỗi nhớ này tôi muốn gọi. Hà Nội của tôi, ''quốc hồn quốc tuý'' của dân tộc Việt Nam tôi. Tâm thế ''rồng cuộn, hổ ngồi'' đã trải qua bao biến cố thăng trầm theo dấu hài lịch sử.
  • Lễ hội áo dài du lịch Hà Nội 2022
    Ngày 26/11, Sở Du lịch Hà Nội tổ chức họp báo thông tin về chương trình nghệ thuật "Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2022". Theo đó, Lễ hội năm nay diễn ra trong 3 ngày từ 2 - 4/12.
  • Họp báo thông tin về Kỳ họp thứ 10, HĐND Thành phố khóa XVI
    Chiều 2/12, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội tổ chức họp báo thông tin về Kỳ họp thứ 10, HĐND Thành phố khóa XVI, diễn ra từ 7 đến 10/12/2022 tới. Đồng chí Phạm Quí Tiên, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố chủ trì hội nghị.
  • 'O Sen' Ngọc Mai sẽ "sánh đôi" với Babyface, Ricky Kej trên sân khấu
    Ngọc Mai xác nhận tham gia lễ hội âm nhạc quốc tế TP HCM 'Hò Dô' cùng các chủ nhân tượng vàng Grammy Bab‌yface, Ricky Kej vào 11/12.
  • Phủ Tây Hồ - Những điều chưa biết: Phủ chính và Điện Sơn Trang.
    Các công trình kiến trúc của Phủ Tây Hồ bao gồm phủ chính có quy mô lớn nhất. Mặt trước là cửa tam quan 2 tầng, mái giữa có ghi “Tây Hồ hiển tích”, được trang trí tỉ mỉ, công phu. Kế đến là Điện Sơn Trang 3 tầng, 8 mái cong, lòng nhà có 2 tầng, tầng trên thờ Quan Âm, tầng dưới là 3 động Sơn Trang chiếm 3 gian; khu nhà khách, lầu Cô, lầu Cậu…
  • Phủ Tây Hồ - Những điều chưa biết: Lịch sử và giới thiệu khái quát.
    Phủ Tây Hồ toạ lạc trên doi đất hình Kim quy, bên trái có long chầu, bên phải có hổ phục. Đất này thuộc thôn Bảo Khánh, ấp Tây Hồ, huyện Vĩnh Thuận, phủ Hoài Đức nay thuộc địa phận phường Quảng An, quận Tây Hồ.
Tiếng nói từ trái tim dạt dào yêu thương
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO